نام و نا خانوادگی :ثریا عشقی  

کارشناس بهداشت حرفه ای

شماره داخلی :2268

مسیر دستیابی :مرکز تحقیقات بیمارستان

راهنمای بهداشت حرفه ای در عملیات آهنگری

  راهنمای بهداشت حرفه ای در عملیات آهنگری 

راهنمای بهداشت حرفه ای در عملیات تراشکاری

راهنمای بهداشت حرفه ای در عملیات تراشکاری    

راهنماي بهداشت حرفه اي در عمليات صافكاري

  راهنماي بهداشت حرفه اي در عمليات صافكاري

  

راهنماي بهداشت حرفه اي در عمليات نجاري

راهنماي بهداشت حرفه اي در عمليات نجاري 

فرم کزارش حوادث شغلی

96نیاز سنجی آموزشی واحد بهداشت حرفه ای

سنجش استرس شغلی

فرم شکواییه

فرم لیست مواد

اثرات سیگار بر سلامتی

تاثیرات سیگار بر قلب

مشاهده‌ی آمار اثرات مضّر سیگار بر سلامتی بدن، انسان را به‌ وحشت می‌اندازد. کشیدن سیگار هر ساله، بیشتر از مجموع تلفات ایدز، الکل، مواد مخدّر، تصادفات رانندگی، قتل ، خودکشی و آتش سوزی موجب مرگ ومیر افراد می شود. کشیدن سیگار سبب افزایش خطر بیمارهای قلبی عروقی، بیماریهای ریوی و منجر به افزایش خطر ایجاد سرطان ریه، گلو، معده، مثانه و بسیاری از سرطانهای دیگر میشود.  یکی از مهم ترین اعضای بدن که کشیدن سیگار می توان روند کاری آن را با اختلال روبه رو کند قلب است. در این خصوص از صحبت های دکتر محمد رضا تابان فوق تخصص قلب و عروق استفاده کردیم تا بیشتر تاثیرات سیگار بر روی قلب را بشناسیم.

خطرات قلبی-عروقی مصرف سیگار

تشدید تصلب شرایین: مصرف  دخانیات سبب آسیب به پوشش جدار عروق از جمله عروق  خونرسانی کننده قلب، مغز و سایر اعضای بدن میشود. جدار آسیب دیده سرخرگها در مقابل تشکیل پلاک آترواسکلروز (تصلبشرایین) آسیب پذیرتر هستند. استعمال روزانه حتی یک تا سه نخ سیگار هم سبب تشدید اترواسکلروز عروقی می شود.

افزایش احتمال لخته شدن خون: استعمال سیگار با افزایش چسبندگی پلاکتها به یکدیگر موجب آسانتر شدن تشکیل لخته و افزایش احتمال انسداد شریان ها میشود. لخته خون درصورت انسداد سرخرگها میتواند منجر به بروز سکته قلبی، سکته مغزی و بیماری سرخرگهای محیطی شود. شاید اثر لخته کننده سیگار حتی مهمتر از نقش آن در ایجاد تصلب شرایین بوده و می تواندبا ایجاد لخته موجب سکته قلبی و مغزی حتی در افراد سالم بدون تصلب شریانی شود.

اختلالات کلسترول خون : استعمال دخانیات سبب کاهش کلسترول HDL یا “کلسترول خوب” میشود

افزایش فشارخون: گرچه حتی یک نخ سیگار سیگار به طور مستقیم با تنگ کردن عروق سبب افزایش موقتی فشارخون میشود اما استعمال مداوم سیگار سبب پر فشاری مزمن خون خواهد شد.

انقباض سرخرگها (کاهش خونرسانی): به جز انسداد ناشی از تصلب شرایین در سرخرگها بعلت تشدید اترواسکلروز ، سیگار سبب تنگ شدن سرخرگها نیز میگردد که خود سبب کاهش بیشتر جریان خون میشود.

کاهش محتوای اکسیژن خون (خونرسانی ناموثر): مونوکسیدکربن موجود در دود سیگار با کاهش مقدار اکسیژن قابل حمل توسط خون سبب میشود که قلب برای اکسیژنرسانی در حد لازم ضربان بیشتری داشته باشد.

به خطر انداختن سلامت خانواده: استعمال سیگار در محیط بسته ، سلامت سایر افراد غیرسیگاری حاضر در ان محیط را به خطر میاندازد. استعمال غیرفعال سیگار (تنفس دود سیگار دیگران) میتواند سبب بروز بیماریهای قلبیعروقی ، مشکلات تنفسی و سرطان شود. جهت حفظ و بهبود سلامت فرزندان، همسر و سایر افرادیکه با شما زندگی میکنند، سیگار را ترک کنید.

از دیگر عوارض کشیدن سیگار

 نیکوتین و مواد سمّی موجود در سیگار فرآیند سم‌زدایی در بدن را مختل می‌کنند، در نتیجه سلول‌های بدن آسیب می‌بینند و باعث بروز بیماری‌های مختلفی مثل سرطان ، افزایش کلسترول خون ، مشکلات قلبی عروقی و گردش خون ، اختلالات تنفسی و افزایش خطر پوکی استخوان می‌شوند.

 

هم‌چنین سیگار کشیدن باعث عدم جذب کافی ویتامین‌ها و املاح و کمبود آنها در بدن می‌شود. آنتی اکسیدان‌ها از بروز برخی بیماری‌ها مثل آترواسکلروز و بیماری قلبی-عروقی و سکته های مغزی و سرطان های مختلف جلوگیری می‌کند. استعمال دخانیات سبب آسیب به پوشش جدار رگهای خونرسانی کننده قلب، مغز و سایر اعضای بدن میشود. جدار آسیب دیده سرخرگها بویژه در حضور اختلالات چربی خون (کاهش کلسترول HDL یا “کلسترول خوب” ) در مقابل تشکیل پلاک آترواسکلروز (تصلبشرایین) آسیب پذیرتر هستند.

با تشکیل پلاک جریان خون محدود میشود. حال بسته به محل اترواسکلروز در صورت انسداد سرخرگهای کرونری احتمال ایجاد حمله قلبی و در صورت انسداد سرخرگهای مغز ، سکته مغزی و در صورت انسداد عروق محیطی عامل خطری برای ایجاد بیماری عروق محیطی است که در آن رگهای دست و پا درگیر و موجب درد حرکتی پا میشوند. زمانیکه تصلب شرایین با سایر عوامل خطر همراه میگردد (به عنوان مثال فشارخون بالا و کلسترول بالای خون)، میزان خطر باز هم بیشتر میشود.

منبع: نسل فردا

روشهای فوق العاده ترك سیگار در 6 هفته!!

 

روشهای فوق العاده ترك سیگار در 6 هفته!!

ترك سیگار,راههای ترک سیگار,چگونه سیگار راترک کنیم

روشهای فوق العاده ترك سیگار در 6 هفته!!

این برنامه برای ترك سیگار در طول سه هفته طراحی شده است. اگر زمان كوتاهتر یا بلندتری را مد نظر دارید می‌توانید این برنامه را متناسب با زمان بندی خود تنظیم كنید.

هفته اول

عادت‌های سیگار كشیدن خود را بررسی كنید.

از نحوه سیگار كشیدن خود یادداشت برداری كنید، هر روز و هر زمانی كه سیگار می‌كشید موارد زیر را یادداشت كنید:

- زمان

- نوع كاری كه در حال انجام آن هستید

- دلیل سیگار كشیدن در آن زمان

- احساسی كه بعد از سیگار كشیدن دارید

- در پایان هر روز الگوی سیگار كشیدن خود را مرور كنید؛ چه چیز شما را وادار به استعمال سیگار می‌كند؟ كسالت، خشم، كارسخت، عصبانیت یا موقعیت‌های خاص اجتماعی؟ در جستجوی سایر روش‌ها برای روبرو شدن با این احساسات و شرایط باشید. 

هفته دوم

برخی عادت‌ها را تغییر دهید.

برنامه ترك سیگار خود را مرور كنید. برنامه روزمره خود را به نحوی تغییر دهید كه سیگار كشیدن سخت تر به نظر بیاید.

- سیگار را نخی و دانه‌ای بخرید، نه بسته ای یا جعبه ای.

- مصرف چای یا قهوه خود را نصف کنید(زیرا نوشیدن چای یا قهوه و بخصوص قهوه معمولاً به استعمال سیگار می‌انجامد) و به جای آن پیاده‌روی كنید یا یك لیوان آبمیوه بنوشید.

- اگر معمولاً هنگام معطل شدن در ترافیك سنگین سیگار می‌كشید، به جای آن آدامس بدون قند یا آب نبات در ماشین و در دسترس داشته باشید.

- از محیط‌هایی كه پردود هستند دوری كنید.

- زمان كشیدن سیگار روزانه را به تأخیر بیاندازید، سعی كنید هر سه یا چهار روز یك بار، اولین سیگار را دیرتر بكشید.

ممكن است پزشك برای كمك به شما داروی ضد افسردگی تجویز كند. 

هفته سوم

شمارش معكوس را آغاز كنید.

به اطرافیانتان یادآوری كنید كه زمان ترك كامل نزدیك است. به تعویق انداختن سیگار روزانه را ادامه دهید.

همچنین:

- سعی كنید یك روز كامل سیگار نكشید.

- در اتومبیل فندك نداشته باشید.

- سیگار را با دست مخالف بگیرید.

شب قبل از ترك كامل، باقی مانده سیگارهایتان را در آب خیس كنید و در سطل زباله بریزید. تمام زیرسیگاری‌ها، فندك‌ها و كبریت‌ها را دور بریزید. از محصولات جایگزین نیكوتین یا كمك‌های دیگر استفاده كنید. قبل از خواب، دلیل‌های ترك سیگار را مرور كنید. خود را فاتح بر سیگار و در راه بازگشت به سلامتی تجسم كنید. 

هفته چهارم

روز ترك نهایی

یك روز خاص این هفته را انتخاب كنید، وقتی از بستر برمی خیزید علت‌های ترك سیگار را با خود مرور كنید. با خودتان تكرار كنید «به مدت یك روز قادر به انجام هر كاری هستم» احساستان را در دفتر یادداشت خود بنویسید و برای جلوگیری از بازگشت، از هر كمك دیگری كه در برنامه دارید استفاده كنید.

 

از نوشیدنی‌های حاوی كافئین اجتناب كنید، چرا كه این مواد تمایل به مصرف نیكوتین را افزایش می‌دهد. از مكان‌هایی كه شما را به یاد سیگار می‌اندازد دوری كنید. به خاطر داشته باشید، تمایل شدید به سیگار كشیدن در زمان ترك اعتیاد طبیعی است.

اگر مشكل بی خوابی دارید، قبل از خواب یك قاشق ماست یا یك لیوان شیر گرم بنوشید. شیر و ماست حاوی مواد شیمیایی به نام تریتوفان است كه آرام بخش بوده و برای خوابیدن بهتر به شما كمك می‌كند.

این میل معمولاً چند دقیقه ای بیشتر طول نمی كشد. زمانی كه حس نیاز شدید به كشیدن سیگار می‌كنید، نفس عمیقی بكشید و سپس یك لیوان آب بنوشید؛ یا این كه كمی ورزش كنید، یك بسته آدامس، تكه‌های هویج، یا تكه‌های دارچین را برای مكیدن در دست داشته باشید.

هدف امروز شما : سیگار نكشیدن.

ممكن است ناآرام و بیقرار باشید یا مشكل تمركز داشته باشید و به همین خاطر احساس تنفر خود را از سیگار كشیدن نشان دهید. اگر مشكل بی خوابی دارید، قبل از خواب یك قاشق ماست یا یك لیوان شیر گرم بنوشید. شیر و ماست حاوی مواد شیمیایی به نام تریتوفان است كه آرام بخش بوده و برای خوابیدن بهتر به شما كمك می‌كند. آیا این كارها را انجام دادید؟ خیلی خوب! فردا آسان‌تر خواهد بود. اگر این كارها را انجام ندادید، احساس گناه نكنید، این به معنای ناكامی و عدم موفقیت شما نیست، ترك كردن یك پروسه است نه یك اتفاق. 

هفته پنجم

استقامت نشان دهید.

از آنچه به دست آورده اید شاد باشید. اگر هنوز هم ترك نیكوتین باعث بروز مشكلاتی در خواب شما می‌شود، به تمرینات تنفس عمیق ادامه دهید.

میل به کشیدن سیگار معمولاً چند دقیقه ای بیشتر طول نمی كشد. زمانی كه حس نیاز شدید به كشیدن سیگار می‌كنید، نفس عمیقی بكشید و سپس یك لیوان آب بنوشید؛ یا این كه كمی ورزش كنید، یك بسته آدامس، تكه‌های هویج، یا تكه‌های دارچین را برای مكیدن در دست داشته باشید.

زمانی كه وسوسه می‌شوید سیگار بکشید، به مكان‌هایی بروید كه سیگار كشیدن در آنجا ممنوع است؛ مثلاً سینما. خیلی تمرین كنید. از داروهای تجویز شده توسط پزشك متخصص یا جایگزین‌های نیكوتین استفاده كنید. یادداشت‌های خود را ادامه دهید. هر شب قبل از رفتن به رختخواب، از این كه آن روز از

شیطان نیكوتین

دور بوده اید خوشحال باشید. وقتی صبح‌ها از خواب برمی خیزید، نفس عمیق بكشید و هوا را استشمام كنید. الان سرحال تر از هفته قبل هستید. 

هفته ششم

دارید به هدفتان می‌رسید!

برنامه خود را ادامه دهید... دارید به نتیجه می‌رسید! در مورد پیوستن به یك باشگاه سلامتی فكر كنید (از پولی كه برای خرید سیگار صرف می‌كردید استفاده كنید) با دقت در آینه به خود نگاه كنید، به دندان ‌های تمیزتر، پوست سالم تر و موهای شفاف تر خود توجه كنید.

مواظب باشید عواملی كه باعث پسرفت شما می‌شود فریبتان ندهد: جر و بحث، معطل شدن در ترافیك سنگین یا ملاقات دوستانی كه بعد از مدت‌ها شما را به کافه تریا دعوت می‌كنند... در پایان هفته، موفقیت خود را جشن بگیرید، اما باز هم مواظب باشید. برای برخی افراد ترك میل و عطش شدید استعمال سیگار، سال‌ها به طول می‌انجامد.

دیابت و انواع آن


دیابت شایع ترین بیماری غدد درون ریز است که حدود ۴ میلیون تن از افراد جامعه به آن مبتلا هستند روند رو به رشد و افزایش شمار مبتلایان نگرانی های را در عرصه های سلامت کشورها ایجاد کرده است

"دیابت" شایع ترین بیماری غدد درون ریز است که حدود ۴ میلیون تن از افراد جامعه به آن مبتلا هستند. روند رو به رشد و افزایش شمار مبتلایان نگرانی های را در عرصه های سلامت کشورها ایجاد کرده است. زمانیکه عوارض بیماری دیابت ظاهر می شود خانواده ها و نظام سلامت کشورها برای درمان آن متحمل هزینه های هنگفتی می شوند.

در این راستا پیشگیری از این بیماری و کنترل عوارض آن مجموعه ای را تشکیل می دهند که باید حساب ویژه ای برای آن باز کرد. "دیابت" وضعیتی است که در آن قند بجای اینکه وارد سلول ها شود، در خون باقی می ماند و در نتیجه سلول های بدن دچار کمبود انرژی می شوند، بعبارت دیگر "دیابت" یک بیماری غیرواگیر است که بعلت اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) قندها، چربی ها و پروتئین ها ایجاد می شود. این بیماری یک اختلال چند عاملی است که با افزایش مزمن قندخون (هیپرگلیسمی) مشخص می شود، افزایش مزمن قندخون موجب تخریب اختلال عمل و نارسایی ارگان های مختلف بدن، بخصوص چشم ها، کلیه ها، اعصاب و قلب و عروق می شود. دیابت نوع یک یا وابسته به انسولین و دیابت نوع دو یا غیروابسته به انسولین، دو نوع دیابت شیرین یا مرض قند محسوب می شوند.

دیابت نوع یک:

در افراد مبتلا به دیابت نوع یک، تخریب سلول های ترشح کننده انسولین با واسطه ایمنی و توسط محرک هایی مثل ویروس ها، سموم یا عوامل محیطی صورت می گیرد، اما بطور کلی علت دقیق آن مشخص نیست، این بیماران اغلب جوان تر و لاغرتر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو هستند (سن شروع معمولا زیر ۳۰ سال می باشد). در این نوع ازدیابت انسولین اصلا ترشح نشده و به همین علت دیابت وابسته به انسولین نامیده می شود، پس انسولین حافظ زندگی این بیماران است و درمان اصلی را شامل می شود. دیابت نوع یک گاهی به صورت تهوع، استفراغ، دردهای شکمی، پر ادراری شدید، از دست رفتن آب بدن و حال عمومی بد تظاهر می نماید که این حالت را "کتواسیدوز دیابتی" می نامند و در صورت عدم درمان منجر به مرگ می شود. در این نوع دیابت علائم بالینی معمولا پر سر و صدا است چرا که در عرض مدت کوتاهی(یک تا دو ماه) کودک یا نوجوان دچار کاهش وزن قابل توجه (علیرغم اشتهای خوب)، عطش و پر ادراری می شود و گاهی نیز کودک با شب ادراری بیماری خود را نشان می دهد. بطور کلی دیابت نوع یک در بزرگسالان ممکن است علائم ضعیف تر و تدریجی تری را نشان دهد.

دیابت نوع دو:

دیابت نوع دو معمولا در افراد مسن تر دیده می شود و اکثر مبتلایان سن بالای ۴۰ سال دارند، این افراد اکثرا چاق هستند و استعداد ژنتیکی قوی تر از دیابت نوع یک دارند و معمولا سابقه دیابت در فامیل را ذکر می کنند. در این بیماران اغلب مقاومت محیطی نسبت به اثر انسولین وجود دارد، یعنی گیرنده هایی بر روی سلول ها برای اتصال انسولین وجود ندارد. در این بیماران با وجود انسولین، فرد مبتلا به مرض قند می باشد چون مقداری انسولین در بدن این بیماران تولید می شود پس به آن دیابت غیروابسته به انسولین می گویند. بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو بدون علامت هستند و بصورت تصادفی و طی آزمایش بیماری آنان مشخص می شود. گاهی این بیماران برای اولین بار با عوارض مزمن دیابت ( بعنوان مثال کاهش بینایی و یا زخم پا) تشخیص داده می شوند که در این موارد نیز پنج تا ده سال از شروع دیابت در آنها گذشته است. باید توجه داشت که شیوع دیابت نوع دو به طرز فزآینده ای در حال افزایش است چون طول عمر مردم زیاد شده و همانطور که می دانیم این بیماری در سنین بالا بروز می کند، همچنین بعلت مصرف بیشتر رژیم غذایی غربی با کالری زیاد که منجر به چاقی در دوران کودکی می شود شیوع بیماری دیابت نوع دو در سنین جوانی نیز بیشتر شده است.

عوارض دیابت:

معمولا بعد از ۱۵ سال از شروع بیماری دیابت، در ۲۰تا۵۰ درصد بیماران مبتلا مشکل کلیوی بصورت میکروآلبومینوری ظاهر می گردد. باید در نظر داشت در صورتی که بیماری در این افراد زود تشخیص داده شود و با داروهای مخصوص کاهنده قندخون و انسولین تحت درمان قرار گیرند و فشار خونشان تنظیم شود این بیماری کلیه یا اصلا ایجاد نمی شود یا بسیار خفیف تر و دیرتر ایجاد می شود. به هر ترتیب بعد از شروع درگیری کلیه حدود ده سال طول می کشد تا بیمار به مرحله دیالیز برسد، در تمام این مدت نیز اگر بیمار قند خونش کنترل شود، فشار خونش ۱۲۰روی۷۵ آورده شده و داروهای Inhidilor ACE و ARB دریافت نماید، داروهای کنترل کلسترول و اسپیرینولاکتون نیز دریافت کند، بیماری کلیوی اش کنترل شده و گاها حتی درمان نیز می گردد و در صورت ادامه بیماری حداقل سیر به سمت نارسایی کلیه، کند می شود، لذا احتیاج به دیالیز و پیوند در سطح جامعه به مراتب کاهش می یابد زیرا این بیماری در سنین کهنسالی قبل از رسیدن به دیالیز به علل دیگر فوت می کنند، در نتیجه هزینه فوق العاده زیاد این بیماران که فشار اقتصادی زیادی بر بودجه درمانی کشور وارد می نماید را کاسته و این بودجه می تواند صرف گسترش بهداشت عفونی در سطح جامعه گردد.

بنابر آنچه ذکر شد علائمی که می تواند درفرد مبتلا به دیابت (چه نوع یک و چه نوع دو) دیده شود خستگی پذیری زودرس، عطش، ادرار زیاد، کاهش وزن علیرغم اشتهای خوب، عفونت های تناسلی (بخصوص عفونت های قارچی) و تاری دید است. مشکلات بینایی، مشکلات عصبی، پای دیابتی، ناتوانی جنسی و همچنین بی اختیاری ادرار، مشکلات گوارشی بصورت اسهال و یا یبوست، افزایش احتمال سکته قلبی و مغزی در افراد دیابتی و افزایش احتمال فشارخون بالا در افراد دیابتی از دیگر عوارض دیابت می باشند. رعایت رژیم غذایی و ورزش به صورت دقیق، استفاده از داروها سر ساعت بر طبق دستور پزشک، آموزش طریقه صحیح تزریق انسولین در زیر پوست به بیمار، آموزش بیماران از نظر معاینه روزانه پاها برای پیدا کردن زخم احتمالی، استفاده نکردن بیماران دیابتی از کفش های تنگ یا کفش هایی که در پا خراش ایجاد می کنند( توجه به این نکته که یک سوم قطع پا در دیابتی ها نا شی از پوشیدن کفش های نامناسب است، اهمیت این قضیه را روشن تر می کند) آموزش های لازم به فرد مبتلا به دیابت و خانواده آنها می باشد که بسیار مهم و با ارزش خواهند بود. علاوه بر این ما در دیابت نوع دو هر شش ماه یکبارو در دیابت نوع یک هر سال یکبار، بیمار باید به چشم پزشک مراجعه و از نظر عوارض بینایی بررسی شود و بعلاوه بیمار هیچ عنوان نباید سیگار بکشد.

درمان دیابت:

درمان دیابت بر چهار رکن اساسی آموزشی بیماران و خانواده آنها، رژیم غذایی، ورزش و دارو استوار است. علیرغم پیشرفت های مهم که در درمان دیابت صورت گرفته، بدلیل عدم شناخت و آگاهی از " آموزش و اهمیت آن" بطور کلی کیفیت مراقبت از بیماران دیابتی هنوز در اکثر کشورها بخصوص کشورهای در حال توسعه ضعیف مانده است. آموزش، موجب درک بهتر بیمار ازماهیت دیابت و اهداف درمانی و در نتیجه انگیزه بیشتر او برای پذیرش بیماری، رژیم غذایی و پیگیری مستمر و دراز مدت می شود. درمان در دیابت نوع یک به صورت استفاده مادام العمر انسولین می باشد( انسولین بصورت زیرجلدی " زیرپوستی" تزریق می شود).

درمان در دیابت نوع دو بخصوص در افراد چاق به صورت تغییر رژیم غذایی و تعدیل فعالیت های ورزشی است که البته اکثر بیماران در این کار موفق نبوده و مجبور به شروع درمان با قرصهای خوراکی هستند که در بین این قرصها، کلی بن کلامید و مت فورمین از بقیه معروف تر هستند. اگر با درمان تک دارویی، نتوانستیم قند را کنترل کنیم، از ترکیب دو دارویی استفاده می کنیم و اگر باز موثر نبود انسولین هم به درمان اضافه می شود و اگر باز درمان با شکست مواجه شد، انسولین به تنهایی(همانند دیابت نوع یک ) استفاده می شود.

نکاتی برای پیشگیری از دیابت

تغییر سبک زندگی می‌تواند یک قدم بزرگ به سمت پیشگیری از دیابت باشد و هیچوقت برای شروع دیر نیست. این نکات را در نظر داشته باشید.

وقتی صحبت از دیابت نوع ۲ می‌شود--که متداول‌ترین نوع دیابت است--پیشگیری بهترین راهکار است. همچنین اگر در معرض خطر بالایی از ابتلا به دیابت هستید، مثلاً اگر اضافه وزن زیادی دارید یا سابقه خانوادگی دیابت دارید، خیلی مهم است که پیشگیری از دیابت را به اولویت زندگیتان تبدیل کنید.

پیشگیری از دیابت درست مثل سالم غذا خوردن، بالا بردن فعالیت بدنی و کم کردن اضافه وزن، جزء اصول اولیه است و هیچوقت برای شروع دیر نیست. با ایجاد چند تغییر کوچک در سبک زندگی‌تان می‌توانید از بروز مشکلات جدی دیابت مثل تخریب اعصاب، کلیه‌ها و قلب، جلوگیری کنید.

نکته ۱: فعالیت بدنی‌ بیشتری داشته باشید.

فعالیت بدنی روزمره فواید بسیار زیادی دارد. ورزش کمکتان می‌کند تا:

- وزنتان را پایین بیاورید.

- قندخونتان را پایین بیاورید.

- حساسیت شما به انسولین را بالا می‌برد--که کمک می‌کند قندخونتان در یک محدوده نرمال بماند.

تحقیقات نشان می‌دهد که هم ورزش‌های هوازی و هم قدرتی می‌تواند به کنترل دیابت کمک کند اما بهترین نتیجه از برنامه تناسب‌اندامی حاصل می‌شود که از هر دوی این تمرینات استفاده می‌کند.

نکته ۲: فیبر فراوان بخورید.

فیبر کمک‌های زیادی به شما می‌کند:

- با بالا بردن  کنترل قندخونتان، احتمال بروز دیابت را کاهش می‌دهد.

- احتمال بروز بیماری‌های قلبی را کاهش می‌دهد.

- با کمک به احساس سیری، به کاهش وزن کمک می‌کند.

موادغذایی سرشار از فیبر شامل میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، آجیل و دانه‌ها می‌شود.

نکته ۳: تا می‌توانید غلات کامل مصرف کنید.

بااینکه دلیل آن چندان مشخص نیست اما غلات کامل می‌توانند احتمال بروز دیابت را پایین آورده و به حفظ سطح قندخون کمک کنند. سعی کنید حداقل نیمی از غلات مصرفی‌تان کامل باشد. بسیاری موادغذایی که از غلات کامل درست می‌شوند آماده خوردن هستند مثل نان‌های مختلف، پاستا و بسیاری سیریال‌ها.

نکته ۴: اضافه‌وزنتان را کم کنید.

اگر اضافه‌وزن دارید، پیشگیری از دیابت می‌تواند به کم کردن وزنتان بستگی داشته باشد. هر یک کیلویی که کم می‌کنید، سلامتی‌تان را بهبود می‌بخشد. در یک تحقیق مشخص شد که افرادیکه اضافه‌وزن دارند، با کم کردن هر یک کیلو از وزن بدنشان، خطر ابتلا به دیابت را ۱۶ درصد در خود کاهش دادند. هچنین آنهایی که وزن نسبتاً کمی پایین آورده--حداقل ۵ تا ۱۰ درصد از وزن اولیه خود--و به طور مرتب ورزش کردند، تا ۶۰ درصد احتمال ابتلا به دیابت را در خود کاهش دادند.

نکته ۵: از رژیم‌های غذایی جدید پرهیز کرده و انتخاب‌های سالمتری داشته باشید.

رژیم‌های کم‌کربوهیدرات، رژیم شاخص گلیسمی و سایر رژیم‌های جدید شاید در ابتدا به شما کمک کند وزنتان را پایین بیاورید اما تاثیر آنها در پیشگیری از دیابت شناخته شده نیست و اثر طولانی‌مدتی نیز نخواهند داشت. و با خارج کردن یا محدود کردن یک گروه غذایی خاص از برنامه روزانه، رسیدن موادمغذی لازم را به بدنتان محدود می‌کنید. درعوض این، برای داشتن یک برنامه‌غذایی سالم که به کاهش‌وزنتان کمک کند، بیشتر بر حجم وعده‌های غذایی و سالم بودن موادی که می‌خورید تمرکز کنید.

چه زمان نزد پزشک بروید؟

اگر سنتان بالاتر از ۴۵ سال است و وزن نرمالی دارید، از پزشکتان بپرسید که لازم است تست دیابت انجام دهید یا خیر. انجمن دیابت امریکا در موارد زیر آزمایش گلوکز خون را توصیه می‌کند:

- بالاتر از ۴۵ سال باشید و اضافه وزن داشته باشید.

- کمتر از ۴۵ سال باشید و اضافه وزن را در کنار یک یا دو مورد عامل خطرزای دیگر برای دیابت نوع ۲ داشته باشید.

 

- مثل سبک زندگی نشسته و ساکن یا سابقه خانوادگی دیابت.

نگرانی‌های خود درمورد پیشگیری از دیابت را با پزشکتان مطرح کنید. او به شما کمک می‌کند از بروز دیابت پیشگیری کنید و برحسب سابقه پزشکی و سایر عوامل، توصیه‌های بیشتری به شما ارائه خواهد کرد.

منبع:.mardoman.n

چاقی و اثرات آن

يك اپيدمي (همه گيري) اضافه وزن و چاقي در زنان ايالات متحده وجود دارد : شكل (1) اطلاعات و داده هائي را نشان مي دهد كه از سال 1971 تا 1994 در بررسيهاي آزمايشي تغذيه و بهداشت ملي (NHANES) * 1،2 و 3 جمع آوري شده اند. اساسا" درصد زنان بااضافه وزن درهر فاصله سني 10 ساله درحال افزايش است .زنان با اندكس توده بدن ( BMI ) 30 كيلوگرم بر متر مربع يا بيشتر مورد توجه خاص هستند.(شكل2). با توجه به تعريف، اينها چاق ميباشند .در حال حاضرآنها 25% زنان بالغ (20 ساله و بيشتر) را در اين كشورتشكيل مي دهند.درمجموع زنان با اضافه وزن و چاقي،59 % جمعيت زنان ايالات متحده دربين سالهاي 1988تا1994 راتشكيل مي دهند. (شكل3) .اين شيوع بدان معني است كه زنان چاق و با اضافه وزن گروه كثيري از بيماراني كه همه پزشكان در مطب ها ويزيت مي نمايند را تشكيل مي دهند.

تجمع چربي به طوركلي وبخصوص چربي درناحيه شكمي يك عامل مهم براي عوارضي است كه به همراه چاقي ديده ميشود ودر شكل4 بصورت ليست آورده شده است .افزايش اختصاصي عوارض و مرگ ومير همراه به شكل افزايش فشار خون ،اختلال درچربيهاي خون و ديابت تيپ2 ديده مي شود. اين سه حالت فوق كه با چاقي همراه مي باشند عوامل خطر اصلي براي توسعه بيماريهاي قلبي و عروقي مي باشند. ساير شرايط جدي كه همراه چاقي مي باشند برخي از سرطانها نظير اندومتر (جدار داخلي رحم) پستان و روده بزرگ هستند. پس چاقي تهديدي است جدي براي بهداشت عمومي كه بايد توسط مراقبين بهداشتي و بيماران آنها جدي گرفته شود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

NationalHealth and Nutrition Examination Survey

 

چاقي : مرگ ومير و عوارض همراه

- افزايش فشارخون ، سكته مغزي

- بيماري عروق كرونر

- افزايش كلسترول خون، افزايش چربي خون

- ديابت قندي غير وابسته به انسولين

- نقرس

- بيماري كيسه صفرا

- آرتروز

- برخي سرطانها

- اختلالات خواب، خلق و خوردن

 

علاوه براين بيماريهاي عضوي وجسمي، عواقب اجتماعي نيز براي اضافه وزن و چاقي وجود دارد . (شكل5). در مقايسه با مردان ،زنان احتمال بيشتر دارد كه كيفيت پائين زندگي را همراه با افزايش تنشهاي رواني تجربه نمايند. اين زنان موارد منفي بيشتري را در رابطه با وضعيت اجتماعي و تبعيض دارا مي باشند. احتمال بيشتر وجود دارد كه جهت استخدام ودر قلمرو اجتماع با آنها با تبعيض برخورد شود و احتمال اينكه داراي تفكرات خود بيمار پنداري باشند و بطور مداوم روي كاهش وزن تمركزنمايند ، بيشتر است.

 

چاقي : نتايج اجتماعي

در مقايسه با مردان زنان چاق تجربه مي كنند

تبعيض بيشتر دراستخدام

تبعيض بيشتر در قلمرو اجتماع

خود بيمار پنداري شخصي بيشتر

تمركز مداوم بيشتر بركاهش وزن

كيفيت كاهش يافته زندگي

فشارهاي رواني بيشتر

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

زنان با اضافه وزن مي توانند در ارتباط با اعضاء عملكرد تناسلي خودشان عواقب خاصي را داشته باشند. (شكل6) زنان چاق و با اضافه وزن تمايل بيشتري براي داشتن اختلال عملكرد تخمدانها كه منجر به عقيمي ونا منظمي درقاعدگي مي شوند ،دارند . چاقي قسمتي ازسندرم تخمدانهاي پلي كيستيك مي باشد.

 

زنان چاق حامله داراي عوارض بيشتري قبل و درضمن زايمان مي باشند. خطرات همراه شامل اختلال به علت ماكروزومي (بزرگ بودن جنين) وعدم تناسب سر جنين با لگن مادر وافزايش احتمال سختي زايمان درناحيه شانه جنين مي باشد.

 

چاقي : عواقب در زنان

اختلال عملكرد تخمدانها

نامنظمي خونريزي ماهيانه

سندرم تخمدانهاي پلي كيستيك

سرطان

خطرات مادر در موقع زايمان

خطرات جنين موقع بارداري و زايمان

 

اكثريت زنان امريكايي با سنين بين 59-50 سال اضافه وزن دارند .اين گروه از زنان درمرحله يائسگي هستند وبا خطرات سلامتي نظير،چاقي ،افزايش سن وعواقب جانبي بالقوه تغييرات متابوليسمي كه درجريان يائسگي اتفاق مي افتد مواجه هستند. اصولاهمه اين عوامل با هم ممكن است به يك افزايش خطر بيماري قلبي عروقي منجر شوند .

 

برخي از زنان چاق و با افزايش وزن به دنبال درمان هستند زيرا وزن آنها تاثير معكوسي بركيفيت زندگي آنها مي گذارد. درهرحال تعداد كمي ازاين بيماران وزن را مشكل اوليه خود مي دانند .پس آنها با سايرعلائم، نشانه ها و نيازها در مطب ظاهر مي شوند، و وزن اضافه آنها اكثرغريب به اتفاق توسط پزشك ناديده گرفته ميشود. پزشك بايد باور داشته باشد كه درمان چاقي ارزش توجه و پيگيري را دارد، زيرا كه اين يك مشكل پزشكي است كه جهت اقدام تشخيصي و درماني ترتيب خاصي دارد، واينكه عوارض همراه چاقي با كاهش وزن وتوجه به مصرف چربيها كاهش مي يابد، پزشك مي تواند درمان را دربيمار چاق هم از لحاظ يك چالش باليني وهم به عنوان يك موقعيت مناسب بوجود آمده مد نظرقرار دهد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

چاقي يك اختلال مزمن پزشكي است كه مستعد بهبود و تشديد مكرر مي باشد. پزشكي كه تفاوتهاي فردي را بين بيماران قبول دارد و برروي عادات بهداشتي مثبت و اقدامات مطلوب كوتاه مدت تمركز دارد، موفق خواهد بود .

 

براي بيمـار، يك رژيـم جامع وموثردرمانـي بطور جدي به عنوان شغل اضافـي بايد مد نظر قرارگيرد.ودرگيري ثابت و مداوم انرژي ، فكر،وقت و پول بيماران را مي طلبد. خانمها بايد تغييرات رفتاري را به صورت عمري ،براي بدست آوردن و سپس حفظ و نگه داري موفقيت بنا نهند. درهرحال براي اقدام بيمار و پزشك هر دو مي تواند موانعي وجود داشته باشد نظير بي ميلي پزشك جهت شناخت بيماران چاق و با اضافه وزن در يك حالت آشكار و بدون قضاوت ،و اكراه در كمك به تكميل برخورد درماني توسط مداخلات حاد و دراز مدت ازاين جمله اند .

 

چاقي: تاثيرات فرهنگي

- باورهاي بهداشتي

- غذا به عنوان سمبول

- ترجيحات غذايي

- بيزاري از غذاها

- جشن ها ، زياده رويها

- روزه داري ،محروميت از غذا

- ورزش، استراحت، استرس

- تفريحات ترجيحي

- فعاليتهاي متناسب با جنس، سن ، وضعيت اجتماعي، نقش شغلي

 

هر فرهنگ وهر مذهبي غذا را براي دلايل اجتماعي و غيرتغذيه اي استفاده مي كند. بنابراين غذا خوردن مي تواند يك نيروي قوي در روشي كه ما با هم ارتباط برقرار مي كنيم در نظرگرفته شود. تاثيرات فرهنگي كه موانع بيمار را تقويت مي كند شامل باورهاي بهداشتي ،غذا به عنوان يك سمبول ترجيحات و تنفرات غذايي و روزه داري يا زياده روي در مهمانيها مي باشد. (شكل 8 ) و نيز فرهنگ بيمار ميتواند ازتعـريف اينكه چه چيز شكل و انـدازه طبيعـي بدن است ، حـالات خـانمها را نسبت به كاهش وزن،افزايش وزن و رژيم گرفتن وتفهيم مثبت و منفي نسبت به چاقي ولاغري تعيين نمايد و برروي آن تاثير بگذارد. ساير جنبه ها شامل نقش و قبول ورزش، استراحت ، و فعاليتهاي لذت بخش مي باشد. تمام اين متغيرها به نوبه خود ممكن است توسط سن بيمار، وضعيت اجتماعي و نقش شغل و اعتقادات تحت تاثير قرار گيرد.

 

چاقي : تاثيرات فرهنگي

- شكل واندازه ايده آل بدن

- اهميت شكل واندازه بدن

- اولويت دادن به رسيدگي به وزن

- حالات مرتبط با افزايش يا كاهش وزن

- حالات مرتبط با رژيم گرفتن

- ادراك مثبت / منفي در مورد لاغري / چاقي

- ورزش كردن براي كاهش وزن

 

موانع پزشك ميتواند شامل يك احساس بي قدرتي ونا اميدي دربرخورد با بيماران چاق باشد( شكل 9) توجه و اهميت دادن به يك بيمار در خلال پيشرفت آهسته يك كاهش وزن تدريجي مي تواند مشكل باشد. تلاشها ، مكررا" همراه با عود مي باشد .اين نه تنها منجر به نااميدي مي شود بلكه مي تواند درصورت وجود كوچكترين مشكلي نسبت به انگيزه فرد عدم تحمل را بوجود آورد. برخي پزشكان چاقي را به عنوان يك بيماري مد نظر قرار نمي دهند و فكر نمي كنند كه بيماران چاق واقعا" مريض هستند، بلكه ترجيح مي دهند كه اضافه وزن را به عنوان يك عادت بد زياده روي در اميال شخصي يا يك اختلال احساسي و رواني مد نظر قرار دهند. يك اعتقاد اين است كه انتظاري بيهوده است كه تغييرطولاني مدت دروزن درمان رابطور پنهان تخريب نمايد و آنرا محكوم به نقصان نمايد، . اين حقيقت داردكه درمان بيماران چاق توسط كمبود وقت انتظارات غير واقعي بيمار مشاهده عدم انگيزش دربيمارو يك سابقه ضعيف موفقيت درمورد كاهش وزن مي تواند به تعويق افتد وحتي ممانعت شود. ولي با اين وجود ،اين توجيه كننده يك برخورد بد بينانه ويا پوچ گرايانه با اين قضيه نمي باشد.

 

تكنيكها و ابزارهاي درماني كه به تازگي پيشرفت كرده اند، به موازات يك درك روشن بينانه تر نسبت به چاقي نتايج كاهش وزن دلگرم كننده تري را بوجود آورده اند.

 

چاقي : موانع پزشك

-احساس عدم قدرت

-نگرش به چاقي به عنوان يك عادت بد زياده روي شخصي

- نگرش به چاقي به عنوان يك اختلال احساسي خالص

- عدم صبر بيمار به علت روندكند

- عدم تحمل دررابطه با عود

- ناديده گرفتن اختلالات از شخص به شخص

- ترديد در مورد انگيزه بيمار (شكل 9)

 

ارزيابي چاقي :

يك راه براي ارزيابي چاقي اندكس توده بدن BODY MASS INDEX يا BMI مي باشد . فرمول براي اين اندازه گيري انساني ،وزن تقسيم به قد به توان 2 مي باشد (شكل10). نتايج معمولا بر حسب كيلو گرم به متر مربع گزارش مي شود. اگر پوند و اينچ استفاده شوند، يك عامل معكوس 703 مورد نيازاست. در هر حال راحت ترين راه محاسبه BMI يك تابلوي آماده مجاور ترازوي مطب مي باشد .پس تشخيص BMI براساس خواندن تابلوي قدهاو وزنها خواهد بود .

محاسبه اندكس توده بدن :

 

2(قد) ÷ وزن = BMI

100× 2 (متر) ÷ كيلوگرم

700× 2 (اينچ) ÷ پوند

8/19< كمبود وزن

26- 8/19 وزن طبيعي

29-1/26 اضاقه وزن

29> چاق

 

تعريفهاي BMI دراين اسلايد آنهائي هستند كه توسط سازمان جهاني بهداشت(WHO) World Health Organization منتشرشده اند(شكل11)تعاريفي را كه در ايالات متحده مورد قبول واقع شده اند نشان مي دهد. توجه كنيد كه كمبود وزن به صورت زير5/18 واضافه وزن از 25 كيلوگرم برمترمربع شروع ميشود. سه گروه بندي براي چاقي وجود دارندكه اولي از BMI 30 شروع مي شود .

راهنماي انستيتوي ملي بهداشت سال 1998

گروه B M I

كمبود وزن 5/18 <

وزن نرمال 9/24- 5/18

اضافه وزن 9/29-25

چاقي درجه I 9/34-30

چاقي درجه II 9/39- 35

چاقي مفرط III 9/ 39>

 

شكل بيمار يعني رابطه بين قطرهاي سينه و كمرو باسن يا اينكه چگونگي توزيع وزن بيمار تتغييرات BMI را تعديل مي نمايد. برخي اشكال ممكن است به عنوان دمبلي، مثلث معكوس ،سيب يا گلابي توصيف شوند.به علت كاهش استراديول و ساير استروئيدهاي جنسي تخمداني كه در حين يائسگي اتفاق مي افتد، يك تمايل براي تغيير شكل گلابي مونث ـ (چربي غالبا درقسمتهاي تحتاني لگن ،باسن و ساقها تجمع مي يابد) به شكل سيب مذكر(تجمع مركزي يا شكمي چربي) وجود دارد. متاسفانه شكل سيب عوارض بعدي بيشتري را نسبت به شكل گلابي داراست بخصوص يك نسبت كمر به لگن بيشتر از 8/0يك عامل خطر براي بيماري قلبي عروقي محسوب مي شود. بخاطر اين حقيقت برخي پزشكان نسبت كمر و لگن را محاسبه مي نمايند( شكل12 ) يك نوار غير قابل كشش براي اندازه گيري كمردرست در بالاي ايليوم در محل خطي كه از زير بغل مي گذرد و براي اندازه گيري باسن محل حداكثر قوس خلفي استفاده ميشود. اندازه كمر بخودي خود يك وسيله مهم ارزيابي شده است. زنان با اندازه كمر بيش از 35 اينچ (9/88 سانتيمتر) درمعرض خطربراي پيشرفت و توسعه مشكلات متعدد طبي نظير ديابت مي باشند.

 

وضعيت تغذيه اي : معاينه باليني

 

توزيع چربي بدن :

نسبت كمر به لگن با استفاده از نوار غيرقابل كشش

- كمر را اندازه گيري كنيد.

درست در بالاي ايليوم در محل خط ميداگزيلاري

- لگن را اندازه گيري كنيد .

حداكثر گستره پشتي

محل بين كرست ايلياك و باسن.

 

علل چاقي :

راههاي متعددي به سمت چاقي وجود دارند. علت اين وضعيت زيستي - رواني - اجتماعي پيچيده است زيرا تداخل عمل عوامل ژنتيك، متايوليك ، محيطي شيوه زندگي و فرهنگي مي تواند باشد(شكل13). ما در حال يادگيري همراه بودن عوامل ژنتيك وارثي درصرف انرژي پايه مي باشيم. فشارها و ارزشهاي فرهنگي خاص وجود دارند كه حول محور وزن و شماي بدن دور مي زند .يك شيوه زندگي بدون تحرك كه بصورت فزاينده وجود داشته باشد وتمايل رو به افزايش در راستاي مصرف غذاهاي آماده با چربي زياد و از لحاظ كالري متراكم درافزايش وزن بيش ازحد مشاركت دارند. بسياري از اين غذاها از لحاظ اندازه بزرگ و حاوي مقدار زياد كالري ونسبت بيش از حد چربي مي باشند . به علت نقصان نسبي دانش در رابطه با تغذيه دراين كشور عموم مردم توجه ناكافي رابه نوع و ميزان آن چيزي كه درخلال روز و درواقع وعده هاي غذايي كه خورده مي شود، مبذول ميدارند و اين عليرغم برچسبهائي كه روي بسته هاي غذايي به صورت جزء به جزء مواد غذايي را مشخص مي نمايد وتوسط آژانسهاي دولتي براي افزايش چنين آگاهي انجام مي شود، اتفاق مي افتد.

 

چاقي : تنظيم وزن بدن

- كنترل پيچيده سيستم فيزيولوژيكي

- سيگنالهاي عصبي شيميايي - روندهاي مكانيكي

- سيگنالهاي معده اي روده اي - روند هاي خلقي

- سيگنالهاي كبدي - عوامل ژنتيك

- ورودي سيستم عصبي اتونوم

 

تغييرديگرنتايج منفي سيگاركشيدن وعدم مصرف آن است نيكوتين فعاليت ليپاز(آنزيم هضم كننده چربيها) وذخيره چربي را تحت تاثيرقرار مي دهد. فعاليت ليپاز وقتي كه نيكوتين قطع مي شود دستخوش تغييرمي شود در نتيجه افرادي كه سيگار را ترك مي كنند، حدود 8-6 پوند(3 تا4 كيلوگرم) افزايش وزن پيدا مي كنند. اين ارتباط بين مصرف سيگار و لاغري منجر به آغاز مصرف سيگار توسط نوجوانان براي رسيدن به هدف كاهش وزن يا جلوگيري از وزن گرفتن خواهدشد . اين عمل بيشتر در دختران نوجوان شايعتر است تا پسران .

 

روشهاي رايج كاهش وزن :

روشهاي كاهش وزن كه زنان بطور رايج استفاده مي كنند، دراين شكل ليست شده اند (شكل14)رژيم گرفتن براي كاهش وزن يك سرگرمي مردمي است. درهر لحظه 50 درصد زنان و 40 درصد دانش آموزان دبيرستانها در حال رژيم گرفتن هستند درحاليكه 25% مردان چنين عملي را انجام ميدهند. علاوه بر مصرف كالري كمتر برخي مردم فعاليت ورزشي خودرا افزايش مي دهند يا به برنامه هاي تجاري متشكل يا غيرتجاري مي پيوندند. در هرحال بعضي مردم براي كاهش وزن ازميانبرها استفاده مي كنند نظير روزه داري ،استفراغ پس ازغذا، مصرف قرصهاي رژيمي ومصرف مكملهاي مخصوص، اغلب اوقات اين مداخلات كه بصورت نامناسب براي دوره هاي كوتاه استفاده ميشوند ،منجر به انتظارات برآورده نشده مي گردد.

 

چاقي : روشهاي كاهش وزن:

- مصرف كالري كمتر - ملحق شدن به برنامه هاي متشكل

- افزايش فعاليت بدني - شمارش كالريها

- استفاده از مكملهاي مخصوص - روزه داري

- مصرف قرصهاي رژيمي - استفراغ

 

ژورنال آمريكايي بهداشت عمومي 1994

 

اجزاء درماني كه پزشكان مجبورند به بيماران پيشنهاد نمايند و شامل 6 ضرورت است كه به آنها درمانهاي پيشرفته ويا تهاجمي ترممكن است براساس وضعيت باليني بيمار اضافه گردد، را نشان مي دهد. اينها شامل تغييرات رژيمي است كه مصرف چربي رابه ميزان كمتراز30 درصد مصرف كل كالري روزانه كاهش مي دهدو يك كاهش دريافت كالري به ميزان كمترازميزان مصرف روزانه انرژي .

 

يك كاهش درروش زندگي بدون تحرك بايك برنامه اصولي افزايش فعاليت بدني به سمت 30دقيقه ورزش ائروبيك (هوازي) 5 روز درهفته، تغييرات رفتاري با تاكيد بركاهش تماس با غذاها و حالات مرتبط با غذا ، توسعه مكانيسم هاي جديد غالب شدن براشتها ،كه شامل غذا خوردن نشود وآموزش تغذيه دقيق بيمار بر حسب حساسيت فرهنگي او نسبت به غذا خوردن، ورزش و چاقي. اگر چه اين درمانها معمولا مي تواندبيمار رادر راستاي يك كاهش وزن منطقي كمك نمايد ولي بسياري از بيماران درمانهاي بيشتري نظير داروهاي تجويزي موردي و درمانهاي جراحي جهت كاهش وزن (بارياتريك) احتياج دارند.

 

همانطور كه دراين اسلايد(شكل 15 ) نشان داده شده است اين استراتژيها مي تواند در مورد معادله اساسي كه تعيين كننده افرايش يا كاهش وزن يعني دريافت انرژي منهاي دفع انرژي است كاربرد داشته باشد. يك افزايش دريافت غذاي سرشار ازكالري (دريافت انرژي) ويك كاهش عمده درفعاليتهاي فيزيكي (دفع انرژي) مشخصات شيوه زندگي جامعه ما در دهه هاي گذشته بوده است. همانطوركه اشاره شد داروهاي تجويزي ، جراحيها جهت كاهش وزن، و درمانهاي رفتاري مربوط به خوردن قسمت دريافت انرژي معادله هستند. درمانهاي رفتاري و داروهاي تجويزي روي دفع انرژي نيز از طريق تاثيرشان روي فعاليت ،اثرات حرارتي غذا و ملاحظات اساسي انرژي كاربرد دارند.

 

چاقي : تغيير وزن

دفع انرژي منهاي مصرف انرژي

انرژي اثرات گرمايي فعاليت خوردن ®داروها

پايه غذا ­ ­ رفتار درماني جراحي

داروها

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

ورزش: براي اكثربيماران استراتژي اصلي براي كاهش وزن تركيبي از ورزش ورژيم است. برقراري يك برنامه اوليه ورزشي كه بدنبال آن بطور ثانويه يك كاهش تدريجي در مصرف كالري انجام شود، موثرترين شيوه است. اين رژيم به يك كاهش متوسط وزن بايك تغيير مثبت ابعاد اندام منجر خواهدشد. تجويز اساسي براي ورزش شامل يك متوسط صرف انرژي روزانه 150 كليوكالري از طريق فعاليت متوسط مي باشد. مثالهائي براي چنين فعاليت پياده روي تند براي 30 دقيقه در روز، دويدن به مدت 15 دقيقه بايك متوسط 6 مايلي در ساعت روزانه يا دويدن براي مدت 35 دقيقه با همان سرعت سه روز در هفته مي باشد. يك منحني مستقيم پاسخ دوزبراي اين نوع ورزش وجود دارد و منافع آن با طول افزايش مدت ،فركانس وتلاش موقع ورزش افزايش مي يابد . بطور كلي مردم در تمام سنين مي توانند كيفيت زندگي خودرا بهبود ببخشند و عوارض همراهي كه در ضمن چاقي مي باشد را از طريق روشهاي مادام العمر فعاليت فيزيكي متعادل كاهش دهند.

 

متاسفانه تقريبا 60 درصد بالغين آمريكايي بطور منظم فعال نيستند. و حدود 25 درصد اصلا فعال نيستند عدم فعاليت بيشتر در زنان نسبت به مردان، سياهان نسبت به سفيدها، پيرها نسبت به جوانان ،افراد كم درآمد نسبت به ثروتمندان وتحصيلات كمتر نسبت به تحصيلات بيشتروجود دارد. تخمين زده مي شود كه فقط 5/1 درصد جمعيت بالغ بطور منظم ورزش مي كنند يعني 5 بار در هفته براي30 دقيقه يا بيشتر.

 

ورزش : آمار امريكا

بالغين

60 درصد به طور منظم فعاليتي ندارند

25 درصداصلا فعاليتي ندارند

زنان > مردان

سياهان > سفيدها

پيرها > جوانان

كم درآمدها > پردرآمدها

تحصيلات كمتر > تحصيلات بيشتر

15 درصد ورزش شديد 20دقيقه هفته/´ 3

22 درصد ورزش منظم 30دقيقه هفته / ´ 5

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

آمارهائي از جوانان امريكايي نيز اهميت دارند فقط 50 درصد جوانان 21- 12 ساله شديدا" فعال هستند. فقط 25 درصد روزانه قدم مي زنند ،دوچرخه سواري مي كنندو15 درصد هيچ نوع فعاليت بدني ندارند. فقط يك چهارم جوانان دركلاسهاي روزانه فعاليتهاي بدني در مدرسه ثبت نام مي كنند اين شركت دركلاسها با افزايش سن و كلاس دانش آموزان كاهش مي يابد

ورزش : آمار امريكا

جوانان

50 درصد 21-12 ساله شديدا" فعال

25درصد روزانه قدم مي زنند و دوچرخه سواري مي كنند.

15 درصد هيچ فعاليت بدني ندارند.

دختران > پسران

25 درصد شركت روزانه در كلاسهاي آموزش ورزش

شركت دراين كلاسها با افزايش كلاس درس وسن كمتر ميشود.

يكي ازنگرانيهاي اظهار شده در مورد ورزش خطرات همراه است (شكل 18 ). تماس با يك محيط داغ ممكن است همراه با گرفتگي عضلاني، خستگي مفرط وگرما زدگي باشد. اين وقايع جانبي نياز را براي توجه به شرايط محيطي نظير دماي هوا، رطوبت ،سرعت هوا و گرماي ناشي ازخورشيد وسطوح، منعكس مي نمايد. بيمار ميتواند ازنظر ضرورت مصرف زياد مايعات وبه حداقل رساندن تماس طولاني مدت و بيش ازحد با گرما تذكر داده شود . درآن سوي مقياس دما ، تماس مستقيم بدن با آب سرد و يك خطر بيشتري براي هيپوترمي (كاهش دماي بدن) نسبت به تماس با هواي سرد محسوب مي شود.

 

ورزش : خطرات

وابسته به گرما :

گرفتگيهاي عضلاني در اثر گرما¬ خستگي مفرط، سكته مغزي¬ كما ، مرگ

 

وابسته به سرما:

آب در برابر هوا

مرگ ناگهاني

خطر كلي : در فعاليت شديد 60 درصد> بي فعاليتي

رفتارهاي وسواسي

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ورزش : آمار امريكا

واهمه اينكه يك مرگ ناگهاني در خلال ورزش ممكن است اتفاق افتد دربرخي بيماران ممكن است تذكر دادنش با اهميت باشد . اين حقيقت دارد كه ورزش سنگين ممكن است شيوع بالاتري از مرگ ناگهاني را نسبت به وزرش سبك يا متعادل داشته باشد. ولي اين موضوع نيز حقيقت داردكه در مقايسه با فعاليت در سطح بالا، يك زندگي بدون تحرك باشيوع بيشتري ازمرگ ناگهاني همراه است . خطر كلي مرگ ناگهاني در فعاليت با سطح بالا حدود 60 درصد كمتر از آن چيزي كه براي زندگي بدون تحرك است تخمين زده مي شود.

 

خطر بالقوه ديگر در بيماراني كه رفتارهاي وسواسي دارند اتفاق مي افتد. ممكن است با محدوديت شديد غذا و كالري ويا يك فعاليت شديد و بافركانس نامتناسب همراه ورزش تظاهر نمايد. توجه مستقيم توسط پزشك براي به حداقل رساندن اين اتفاقات دربيماران انتخاب شده مورد نيازاست . مهمترين عنصر براي كمك به بيمار در به حداقل رساندن خطرات همراه ورزش پوشش مناسب پا مي باشد (شكل19). ساير كمكها شامل پوشش مناسب ،مصرف كافي مايعات درخلال ورزش ،اجتناب از ورزشهاي با برخورد زياد،نرمشهاي كششي هدف دار ومرحله خنك شدن تدريجي (Cool Down Period )مي باشد .تفكر نادرست (بدون درد بدون فايده) بايد بصورت هدفدار به بيماران خاطر نشان شود كه اشتباه است.

 

ورزش اجتناب از خطر

توجه به :

پوشش پاي مناسب

لباس مناسب

مصرف آب كافي

اجتناب از برخوردزياد

احساس خوب بودن

حركات كششي وسرد كردن بدن به آرامي

اجتناب از درد.

 

رژيم :

وقتي كه يك برنامه ورزشي برقرار شد ويك الگوي منظم بدست آمد، وقت آن است كه توجه هدف دار به اجزاء و ميزان كالري رژيم مبذول شود. ارجاع به يك رژيم درمان معتبر براي اكثر بيماران خيلي كمك كننده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ{

رژيم دهنده الگوهاي تغذيه اي رايج و توجهات غذايي بيمار رابررسي خواهد كرد. او بيمار را آموزش مي دهد و يك برنامه متناسب از لحاظ كالري و رژيم حاوي چربي طراحي خواهد كرد .تعداد زياد ويزيت جهت تكميل اين اهداف ممكن است ضروري باشد . تعداد زياد از منابع اطلاعات منتشر شده در رابطه با غذا، كالريها و راهنمائيهاي رژيمي وجود دارند. بيماراني كه با سواد هستند و قادر به فهم وتجزيه و تحليل پيشنهادات و راهنمائيهاي اين اطلاعات منتشر شده مي باشند، با داشتن يك كپي از آنها به عنوان يادآوري وتحريك حافظه سود خواهند برد . براي پزشك مهم است كه كتابچه ها و ياداشتهاي مختلف مربوطه را مطالعه نمايد و آنها كه بيشترين تناسب رابا فلسفه او وجمعيت بيمارانش دارد انتخاب نمايد. برخي موارد منتشر شده بخشهايي شبيه ثبت وقايع روزانه دارند كه به بيماران اجازه ميدهد كه رژيم خودرا تشخيص داده و اطلاعات را ثبت نمايند. انجام چنين كمكهايي باعث مي شود كه بيمار شركت فعال در مراقبت ازخود داشته باشد.

 

برنامه هاي تجارتي كاهش وزن: برنامه هاي تجارتي كاهش وزن نيز مي توانند نقش مهمي را براي بيماران بازي نمايند. براي اينكه بدانيم كدامين را بايد مورد استفاده قرار دهيم، ضروري است كه مطمئن شويم كه يك ارتباط تنگاتنگ بين آن برنامه و اهداف بيمار در راستاي كاهش وزن وجود دارد و توجه خاص به ميزان نيازهرفرد شده و نظارت برمراقبت توسط كاركنان بهدا شتي، (اگرنظارت پزشكي ايجاب شود) وجود داشته باشد. اگر هرگونه شكي درذهن پزشك درمورد برنامه كاهش وزن وجود دارد، بهتر است ارزيابي وبررسي پيشرفت بيمار، كيفيت كار وآموزش كارمندان، شواهد منفعت برنامه درمورد موفقيت دركاهش وزن و توانائي در جهت حفظ و نگهداري كاهش وزن در طولاني مدت سئوال شود.

 

دارو درماني : برخورد تركيبي يعني رژيم غذائي و افزايش فعاليت بدني،كاهش وزن و نگهداري كاهش وزن را براي حداقل يكسال دراكثر بيماران تسهيل خواهد كرد. درهرحال دارو درماني كانون توجه بسياري از بيماران است وآنها در مورد آن سئوال خواهند كرد. نقشهاي ارزشمندي را دارو درماني وقتي كه با رژيم، ورزش ورفتار درماني تركيب شود ايفا خواهد كرد .بسياري از پزشكان در تجويز دارو براي بيمار به27= BMI يا بيشتربا عوارض همراهش،يا براي بيماربا 30BMI= ، حتي درعدم حضور عوارض همراه اقدام مي نمايند . كارآئي وبي خطري، اهداف دوگانه دارو درماني است. درگذشته داروهاي متنوعي وجود داشته است كه يك ياهردواين خصوصيات را نداشته اند. در حال حاضر داروهاي جديدي كه براي درمان چاقي تصويب شده اند بايد القاء وحفظ طولاني مدت كاهش وزن و هم بي خطر بودن طولاني مدت را ثابت نمايد. داروهاي در دسترس براي درمان چاقي دردو گروه قرارمي گيرند :داروهاي ضد اشتهاو داروهاي جلوگيري كننده ازعمل ليپاز روده اي (ليپاز آنزيم هضم چربيهاست كه در معده و قسمت فوقاني روده عمل مي نمايد) .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

داروهاي ضد اشتها در سيستم مركزي اعصاب عمل مي كنند. وشامل دو تيپ دارو مي باشد . ضداشتها هاي نورآدرنرژيك درسيستم مركزي اعصاب در جهت افزايش غلظتهاي سيناپسي نوراپي نفرين وتا حدود كمتري دوپا مين عمل مي كند. اين عوامل شامل :مازيندول ، فنيل پروپانول آمين ، فنديمترازين ، دي اتيل پروپيون و فن ترمين مي باشند. تيپ دوم داروها با تركيبي از اثرات نورا درنرژيك وسرتونرژيك عمل مينمايد. سيبوترامين مثالي از اين گروه است. كه ازطريق افزايش غلظتهاي هردو ناقل عصبي عمل مي نمايد (نورا پي نفرين و سروتونين) افزايش سطح نوراپي نفرين منجر به كاهش اشتها وگرسنگي مي شود، افزايش سطح سروتونين نيز به افزايش حس سيري و يك حس پرشدگي زودرس منتهي خواهد شد.

 

ارليستات: يك مهار كننده ليپاز روده است كه ازطريق بلوك ليپاز معده وپانكراس عمل مي نمايد. نتيجه يك كاهش درتبديلتري گليسريدها به اسيدهاي چرب است. تري گلسيريدهاي جذب نشده توسط مدفوع از طريق روده دفع ميشوند 30% چربي خورده شده ممكن است ازاين طريق دفع شود. تعدادي داروهاي جديد قابل تجويز در حال حاضر در مرحله تكاملي به سر مي برند كه آنها به گروهاي متعددي قابل تقسيم اند .برخي مصرف غذا را از طريق افزايش حس سيري كاهش مي دهند.سايرين مصرف انرژي را از طريق افزايش دفع تسهيل مي نمايد.

 

گروه ديگر داروها در جذب اجزا متنوع رژيم بخصوص چربي دخالت مي كنند. مامي توانيم پيش بيني كنيم كه اين داروهاي جديد نهايتا" به بازار عرضه خواهند شد.

جراحي : براي بيماران با چاقي عارضه دار، موفقترين برخورد جهت كاهش وزن ممكن است جراحي با رياتريك باشد. در حال حاضر روشهاي جراحي استفاده ميشود كه شامل دوختن ته معده يا باي پاس كردن معده است . اين روشها حجم عملي معده را كاهش داده ودراكثر بيماران يك كاهش مصرف غذا را القاء مي نمايد.

 

يك برخورد جامع ازنظر مراقبتهاي پزشكي:

با اين صف طويل از روشهاي درماني چگونه يك پزشك با يك فرد چاق يا بااضافه وزن برخورد مي كند؟ چاقي به عنوان يك بيماري مزمن در نظرگرفته مي شود. پس آن اصولي كه براي بيماريهاي مزمن نظير فشار خون بالاو ديابت بكار مي رود، در اينجا نيز بايد بكارگرفته شود .بيماربايد بطور ثابت و مداوم مواظب ادامه درمان خويش باشد و بصورت يك تعهد مادام العمر به آن توجه نمايد .براي اكثر مردم تعهد مادام العمر نياز به تغييراتي در نحوه زندگي دارد. چالش در پزشكي اين است كه چگونه به يك بيمار كمك كنيم تا بتواند رفتارش را تغيير دهد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تسهيل تغيير رفتاري

اساسا" پزشكان نيازمند گفتگو و تسهيل تغيير رفتاري در بيمار مي باشند. بنابراين دانستن اينكه مردم چگونه رفتار را تغيير ميدهند حياتي است يك برخورد موفق براي چنين امري توسط پروچسكا مطالعه و اعلام شده است .تئوري كاربردي او براساس يك سري مراحل با ترتيب خاص، كه در حين تداوم انگيزش بيمار و آمادگي او براي تغييرمشكل رفتاري شكل مي گيرد، مي باشد .وظيفه پزشك اين است كه تشخيص دهد كه بيماردركدام مرحله است وبر طبق آن واكنش نشان دهد.

 

اشكال وقتي بروز مي كند كه پزشك و بيماررا درمراحل مختلف باشند و بنابراين دراهداف دو طرفه- اي كه دارند مشاركت نمي كنند و به عنوان يك نتيجه ، نقصاني درارتباط وفهم وجود دارد (شكل20 ) . در قدم اول مرحله قبل از تفكركه بيمارهيچ نوع قصدي براي تغييرمشكل رفتاري خود ندارد. اين ممكن به است علت نقصان آگاهي در مورد اين كه اين رفتار سلامتي رابه طور منفي تحت تاثير قرار مي دهد ،باشد .پس يك تصديق توسط بيمار مبني براينكه يك اشكال وجود دارد، نياز است .اين مرحله را مرحله تفكرگويند. بيمارازمشكل رفتاري آگاه مي شود، بطور جدي تغيير را مد نظرقرار خواهد داد ولي هنوز اقدامي براي آن انجام نداده است. اين مرحله اي است كه پزشك مي تواند بيماررا توجيه كند در مورد اينكه چه تكنيكها و مهارتهائي براي ايجاد يك تغيير نياز خواهد بود .

 

چاقي : تغييرات نحوه زندگي

سير پيشرفت

قبل از تفكر تصديق

تفكر تكنيكها

تدارك اقدام

عمل پرورش مهارتها

نگهداري پاداشها

خاتمه شروع مجدد

تغييرات رفتاري قابل مشاهده نيستند

تدارك :(مهيا شدن): مرحله بعدي ،وقتي اتفاق مي افتد كه بيمار براي تغييراقدام مي كند .اين با مرحله عمل دنبال مي شود. جائي كه مهارتهاي آموخته شده كه منجر به ايجاد تغييرخواهندشد، تكميل مي شوند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در اين مرحله بيمار رفتارش ،تجربياتش و محيطش را به منظوراينكه برمشكل رفتاري فائق آيد تعديل مي كند، اين همچنين مرحله اي است كه از لحاظ وقت ،انرژي و منابع نيازمند تعهد است. .مرحله آخر ،نگهداري است .در خلال اين مرحله شخص بايد براي جلوگيري از عود تلاش نمايد .

 

حركت در امتداد تسلسل اين مراحل هميشه به ترتيب نيست وبا يك توالي زماني اتفاق نمي افتد بلكه افراد ممكن است در امتداد 1 يا 2 مرحله حركت كنند، به مرحله قبلي بازگشت كنند ،يابه يكي از مراحل وفادار بمانند. آخرين مرحله رفتاري وقتي است كه تغيير نحوه زندگي نگهداري شده و بطور دائم سر جاي خودش باقي بماند. توجه به آمادگي بيمار براي تغيير،درخلال ارزيابي ودرمان چاقي كاهش وزن موفقي را تسهيل خواهد كرد. در مرحله ،پيش ازتفكر، نقش اوليه پزشك محاسبه BMI (اندكس توده بدني) به عنوان يك نقطه مرجع مي باشد(شكل21 ) با يك BMI كه نشانه اضافه وزن يا چاقي مي باشد ،تعيين باورها وحالات فرهنگي بيماردر مورد وزنش، مناسب است .سئوالاتي نظيرآيا وزن شما اخيرا" زياد و يا كم شده است ؟ احساس شما در مورد وزن فعلي چيست ؟ آيا از اينكه توزين شويد اذيت مي شويد ؟ همگي مناسب هستند .با حساب كردن بر روي تعابيربيمارپزشك مي تواند نگراني خود را درمورد وزن بيماراظهار نمايد وعوارض وابسته وفقدان سلامتي كه همراه آن است را مشخص نمايد.

 

چاقي : پيش ازتفكر

BMI رابه عنوان نقطه مرجع محاسبه كنيد.

باورها وگرايشهاي بيمار را تعيين كنيد .

بپرسيد آيا اخيرا" وزن اضافه يا كم كرده ايد؟

احساس شما در مورد وزن فعلي شما چيست؟

آيا ازاينكه توزين شويد اذيت مي شويد ؟

نگرانيهاي خود را درمورد چاقي بيمار اظهار نماييد.

عوارض همراه و عدم سلامتي را تعيين نمائيد .

 

مرحله تفكر ميتواند با سئوال كردن پزشك درموردآيا دوست داريد كه وزن كم كنيد، آغاز شود واگرپاسخ مثبت است مناسب است بپرسد چرا؟سئوالات بعدي نظيرآيا تا بحال سعي كرده ايد كه وزن كم كنيد؟ چه چيزي براي شما سودمندبوده است؟ درمورد اينكه چگونه وزن كم نمائيد. چه فكري كرده ايد؟

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

چاقي : تفكر

بپرسيد

" آيا دوست داريد كه وزن كم كنيد؟”

“چرا ؟“

“ آيا تا بحال سعي كرده ايد كه وزن كنيد؟”

“چه چيزي براي شما فايده داشته است؟”

“چه فكري كرده ايد در مورد اينكه الان چگونه وزن كم كنيد ؟“

 

مرحله تدارك (مهيا شدن) شامل تعيين عادات خوراكي رايج بيمار مي باشد. اين شامل اين است كه كجا غذا مي خورد، تعداد وعده ها وبا چه كسي مي خورد. تعيين دانش بيماردرمورد كالريها، گروههاي غذايي، اندازه لقمه ها و در موقع ضرورت پيشرفت آن كمك كننده است .يك قرار داد (پيمان) با بيمار او را برمي انگيزد تا اول يك برنامه ورزشي تعيين شده و مخصوص را شروع نمايد وقتي كه آن برنامه برقرار و مداوم شد و بصورت يك حالت ثابت بكار گرفته شد آن موقع است كه شروع مي كنيم بتدريج مصرف كالري را كاهش دهيم . اين مرحله مي تواند شامل تعيين اين باشد كه چه غذاهائي براي يك رژيم كم چربي بخرد، يك برنامه مخصوص براي محدود كردن تعداد كالريها درهروعده ، وزمان وعده هاي غذا ،آزمايش هدفمند عادات غذائي اشخاص ديگر درخانه واينكه چگونه درموقعيتهاي اجتماعي و تفريحي بطور مناسب غذا بخورد، تعيين شود.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

چاقي : تدارك (مهيا شدن)

تعيين كنيد الگوهاي غذائي رايج را :

- محل، تكرر، همنشينيها

تعيين كنيد وبهبود بخشيد دانش آنها را :

- كالريها، گروه هاي غذائي ،اندازه لقمه ها

قرارداد با بيمار :

- ابتدا يك برنامه ورزشي راشروع كند

- بتدريج مصرف كالري را كاهش دهد .

معين كنيد :

- خريد غذاها براي يك رژيم كم چربي

- عادات غذائي سايرين درخانه

- غذاخوردن درموقعيتهاي اجتماعي و تفريحي

 

راهنمائيهاي پزشك در طي مرحله عمل شامل تنظيم كردن يك تاريخ براي شروع برنامه ورزشي سپس يك تاريخ براي تكميل و اجراء تعديل رژيم غذائي مي باشد . (شكل 24 ) بهتراست كه بيمار خودش رافقط يكبار در هفته ،يك زمان و همان روز در هفته وزن نمايد. او ميتواند براي تماس بامطب دكتر وثبت اين اطلاعات در پرونده پزشكيش تشويق شود. حمايت فاميل و دوستان ضروري است .براي بيماري كه دارد تلاش ميكند تا موفق شود مشكل است كه مشاهده كند خانواده اوبدون هيچ تغييري يك غذاي مجزا را پيش چشم او مي خورند يا بيمار مجبور است دونوع غذاي مجزا براي آنها بپزد. اين موانع هرنوع مشكلي راكه بيمار بر سر راه تعديل خوراكش تجربه مي نمايد را، تشديد مي نمايد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

چاقي : عمل و نگهداري

- رفتار هدف = از دست دادن نيم كيلوگرم در هفته

- تنظيم يك تاريخ براي شروع برنامه ورزشي

- تنظيم يك تاريخ براي اجرا وتكميل تعديل رژيم

- توزين بيمار هفته اي يك مرتبه با بالارفتن وزن به مطب تلفن بزند

- درگير كردن حمايت خانواده ودوستان

- درنظر داشتن عوامل داروئي

 

عود بطور شايع در كاهش وزن اتفاق مي افتد و يك قسمت اجتناب ناپذير روند تغيير رفتاري درنظرگرفته ميشود( شكل 25 ) اين مورد مي تواندبراي بيمار در عمل بصورت يك اتفاق مثبت و قابل انتظار درعوض يك اتفاق منفي كه برچسب ارتكاب به يك عمل زشت يا بي ظرفيتي رابه بيمار مي زند، در نظر گرفته شود. مشخص كردن اينكه بيمار قبلا چه كاري انجام داده است كمك كننده- تراست سئوال وبازجوئي در مورد اينكه چرا عود اتفاق مي افتد به يك درك بهتري ازاينكه چگونه بيمار مي تواند تكنيكها و مهارتهايش را تعديل نمايد تا در آينده به حداقل برسند منجر خواهدشد.

 

چاقي : عود

تاكيد مجدد مبني براينكه عود به طور شايع اتفاق مي افتد .

تمركز بر منافع بهداشتي كه قبلا بدست آمده است .

از استمرار يك ورزش منظم پشتيباني كنيد.

تاكيد مجدد براينكه يك روش ثابت وآهسته بيشتر موفق است .

اعتراف براينكه كار سختي است و تعهدو التزام روزانه موارد زير را مي طلبد :

تفكر زمان

انرژي پول

تلاش الويتها

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مطلب ديگري كه به يك بيمار ميتوان گفت كه مي تواند سودمند باشد و او را تشويق خواهد كرد، اعتراف به اينكه كم كردن وزن كار سختي است كه يك تعهد روزانه از لحاظ فكر،زمان ، انرژي ،پول واولويتها رامي طلبد .به بيمار مي توان يادآوري كرد كه نه ضروري است ونه مشخصا" كمك كننده است كه اينكار رابه تنهايي انجام دهد .بنابراين استفاده و ارجاع مناسب به يك رژيم درمان معتبر، باشگاههاي ورزشي ، مربيان ، روانشناسان و تعديل رفتاري ،آموزش دهندگان بهداشتي، گروههاي كمك به خود Self help groups)) وبخصوص فاميل ودوستان همگي قسمتي از روند كلي درمان محسوب ميشوند. يك توافق دو طرفه از تعريف موفقيت عامل بسيار مهم مراقبت مي باشد (شكل 26) پزشك به احتمال زياد موفقيت رابه ضرورت 5 تا 10 درصد كاهش وزن بدن درطول يك سال تعريف خواهد كرد.

نام و نام خانوادگی :نجمه آخوندی

کارشناس بهداشت محیط

شماره داخلی :2310

مسیر دستیابی : ساختمان اداری- طبقه اول

شرح وظایف کارشناس بهداشت محیط بیمارستان (مطابق باآخرین دستورالعمل مرکزسلامت ومحیط کار)

-شناخت،دسته‌بندی وتعیین اولویت‌هاونیازهای بهداشت محیطی بیمارستان

-مطالعه،تحقیق وپژوهش درزمینه بهداشت محیط بیمارستان

-انتخاب وپیشنهادروش‌های جدیدکاربردی درجهت برنامه‌ریزی وارتقاءکمی وکیفی وضعیت بهداشت محیط بیمارستان

-اجرا،پیگیری ونظارت براعمال مفادآیین‌نامه‌ها،ضوابط،استانداردها،بخشنامه‌هاودستورالعمل‌هایابلاغ شده درحیطه وظایف وتاییدکارشناسی قراردادهای مرتبط

-تشکیل وشرکت درهمایش‌ها،کارگاه‌ها،جلسات وکمیته‌های علمی،تخصصی،اجرایی بهداشت محیط وکنترل عفونت‌های بیمارستانی وپیگیری مصوبات آن درحیطه وظایف

-انجام بازدیدونظارت مستمروروزانه برمقررات وبرحسب ضرورت ازکلیه قسمت‌های بیمارستان

-نظارت وکنترل برامرتفکیک،جمع‌آوری،حمل ودفع موادزائدجامد

-پیگیری ونظارت براجرای برنامه کنترل منابع آلوده‌کننده هواوسروصدادرداخل واطراف بیمارستان باهمکاری واحدهای مرتبط

-نظارت وپیگیری برنامه‌های مستمرگندزدایی وشستشوی قسمت‌های مختلف بیمارستان برابرضوابط ودستورالعمل‌های ابلاغی

-نظارت وکنترل بهداشتی آب وسیستم تصفیه فاضلاب

-نظارت وکنترل برسیستم گرمایش،سرمایش،تهویه واطفاءحریق بیمارستان

-پیگیری رفع نواقص بهداشت محیطی ازطریق مسئولین قسمت‌های ذیربط

-برنامه‌ریزی ونظارت وپیگیری بهسازی محیط بیمارستان

-نظارت برمبارزه وکنترل حشرات وجوندگان وحیوانات مزاحم بادرنظرگرفتن ضوابط بهداشتی وزیست‌محیطی

-نظارت برامرکنترل سلامت کارکنان  (اخذکارت بهداشتی وضبط نتایج درپرونده بهداشتی افراد) درقسمت‌های آشپزخانه،آبدارخانه،رختشویخانه،مهدکودک و ...

-نظارت براموربهداشت محیط مراکزکاربااشعه وکنترل سلامت کارکنان پرتوپزشکی باتوجه به ضوابط ومقررات

-تهیه گزارش مشکلات بهداشت محیطی به مسئولین ذیربط بیمارستان وپیگیری جهت رفع نواقص

-مشارکت دربرنامه‌ریزی واجرای برنامه‌های آموزش بهداشت درزمینه بهداشت محیط بیمارستان برای کارکنان،بیماران،مراجعین وکارآموزان

-نظارت وپیگیری مسائل بهداشت محیط محدودهاطراف بیمارستان باهماهنگی مرکزبهداشت منطقه

-جمع‌‌آوری،تنظیم،طبقه‌بندی وتجزیه وتحلیل اطلاعات آمارهای موردنیازبهداشت محیط قسمت‌های مختلف بیمارستان

-مستندسازی فعالیت‌هاوتنظیم گزارش وارسال به مسئولین ذیربط

-انجام سایرامورمرتبط محولهازطریق مسئولین ذیربط مديريت بيمارستاني و تعالي خدمات باليني واحد ایمنی بیمار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دستورالعمل رعایت بهداشت دست در مراکز بهداشتی درمانی

 

 

 

 

ترجمه و تأليف : فرناز مستوفيان ، كارشناس ارشد

 

 

اردیبهشت 1388

 

 

دستورالعمل رعايت بهداشت دستها بمنظور پيشگيري از انتقال عفونت بيمارستاني :

|   مقدمه :

عفونت های ناشی از ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی که یکی از شایعترین علل مرگ و میر و افزایش معلولیت در بیماران بستری در بیمارستانها محسوب می گردد در کشورهای در حال توسعه و پیشرفته در سراسر جهان اتفاق می افتد .بررسی انجام شدهسازمان بهداشت جهانی در 55 بیمارستان واقع در 14 کشور دنیا از جمله کشور های منطقه مدیترانه شرقی ، مؤید شیوع عفونت های ناشی از ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی در بخش بستریبیمارستانی بامیانگین نرخ 7/8%  بوده است.

مطابق آمار سازمان بهداشت جهانی در هر لحظه در جهان 1400000 نفر از عوارض ناشی از عفونت های بیمارستانی رنج می کشند .در کشور های در حال توسعه میزان عفونت های قابل پیشگیری ناشی از ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی تا حد 40% و بیشتر بر آورد شده است. این در حالیست که هنوز هم رعایت بهداشت دست[1] که روشی بسیار ساده می باشد بعنوان اساسی ترین موازین و یکی از اولیه ترین تمهیدات در کاهش عفونت های بیمارستانی و گسترش مقاومت ضد میکروبی و افزایش ایمنی بیماران محسوب می شود .

r   موارد شستن دست با آب و صابون :

بر اساس سیستم طبقه بندیمرکز پیشگیری و کنترل بیماریها (CDC)[2] و کمیته مشورتی اقدامات کنترل عفونت بهداشتی درمانی (HICPAC)[3] و با استناد به برخی مطالعات تجربی ، بالینی  یا اپیدمیولوژیک و دلایل تئوریک قوی ، شستن دست با آب و صابون در موارد ذیل بصورت اکید توصیه می شود :

1-  دستها بصورت آشکارا کثیف[4] باشند . ( کثیفی مشهود دستها با توجه به معیار های فرهنگی ،قومی ،عوامل محیطی و اعتقادات مذهبی در هر کشوری از دنیا توجیه می شود .)

2- دستها بصورت مشهود آلوده به مواد پروتئینی نظیر خون و یا سایر مایعات بدن باشد.

3-     دستها در معرض تماس احتمالی یا ثابت شده با ارگانیسم های بالقوه تولید کننده اسپور باشند از جمله در موارد طغیانهای کلستریدیوم دیفیسیل[5] شستن دست با آب و صابون روش ارجح دررعایت بهداشت دست محسوب می شود .

4-براساس اجماع نظر کارشناسان ، مطالعات بالینی و یا اپیدمیولوژیک پیشنهادی و یا دلایل تئوریک ، شستن دست با آب و صابون بعد از استفاده از توالت توصیه  شده است.

r   با استناد به مطالعات تجربی ، بالینی ، یا اپیدمیولوژیک دارای طراحی مناسب بصورت اکید توصیه شده است که در سایر موقعیت های ارائه خدمات بالینی به شرح ذیل که دستها بصورت آشکارا کثیف نمی باشند ترجیحاً با استفاده از محلول های ضد عفونی با بنیان الکلی و بکارگیری روش Hand rub[6]رعایت بهداشت دستها را نمائید ، توجه نمائید در صورتی که محلول های ضد عفونی با بنیان الکلی جهت Hand rub در دسترس نیست دستها را با آب و صابون بشوئید .

1-    قبل و بعد از تماس مستقیم دستها با بیماران .

2-   بعد از در آوردن دستکش استریل و یا غیر استریل از دست خود .

3-  قبل از دست زدن به یا هر گونه جابجایی وسیله مورد استفاده در ارائه مداخلات درمانی تهاجمی برای بیمار .(صرفنظر از اینکه دستکش پوشیده اید یا خیر .)

4-   بعد از تماس با مایعات یا ترشحات بدن ، غشاء مخاطی ، پوست آسیب دیده و یا پانسمان زخم در بیماران .

5-   در صورتی که در حین مراقبت و یا انجام اقدامات درمانی ، دست شما بعد از تماس با ناحیه و یا موضع آلوده بدن  بیمار با نواحی تمیز بدن او تماس خواهد یافت .

6-بعد از تماس با اشیاء محیطی مجاور و نزدیک بیمار . (مشتمل بر تجهیزات پزشکی )

r   با توجه به برخی مطالعات تجربی ، بالینی و اپیدمیولوژیک و دلایل قوی  تئوریک ، رعایت بهداشت دست( شستن دستبا آب و صابون ساده و یا صابون ضد میکروبی و یا استفاده از محلولهای ضد عفونی دست با بنیان الکلی جهت  Hand rub) قبل از آماده نمودن ، جابجایی و یا دادن غذا به بیماران  و یا هر گونه جابجایی و یا آماده سازی دارو های بیماران بصورت اکید توصیه  شده است.

r   بصورت همزمان از محلولهای ضد عفونی دست با بنیان الکلی جهت  Hand rubو صابون برای رعایت بهداشت دست استفاده نکنید .

|   مزایای استفاده از محلولهای ضد عفونی دست با بنیان الکلی جهت  Hand rub :

1.       فعالیت سریع

2.      وسیع الطیف بودن

3.     ویژگیهایميكروب كشيعالی

4.     عدم احتمال بروز مقاومت ميكروبي

5.     سهولت رعایت بهداشت دستها در مواردی که محدودیت دسترسی به آب و سینک دستشویی وجود دارد .

6.      کاهش هزینه ها با توجه به صرفه جویی حاصل از عدم ضرورت  استفاده از حوله و دستمال یکبار مصرف .

7.     Hand rub  به نسبت شستشوی دست با آب وصابون زمان کمتری می برد .

8.     بر طبق مطالعات  سازمان بهداشت جهانی میزان بروزواکنشهای نا خواسته پوستی بااستفاده از محلولهای Hand rubبا بنیان الکلی در مقایسه با سایر فرآورده های مؤثر در بهداشت دست کمتر می باشد .

|   فرمولاسيون توصیه شده سازمان بهداشت جهانی جهت محلولهای Hand rub

بمنظور آماده نمودن محلول هاي  حداكثر تا حد 50 ليتر Hand rubدر داخل بيمارستان و تحت نظر پزشك متخصص داروساز شاغل در بيمارستان  دو فرمول ذيل توسط سازمان جهاني بهداشت  توصيه شده است :

Ø     فرمولاسيون (1) :

بمنظور آماده نمودن غلظت نهايي اتانول 80% [7]v/v ،گليسرول45/1%v/v   وهيدروژ‍ن پر اكسيد 125/0%v/v  به طريق ذيل عمل نماييد :

در یک فلاسک 1000 میلی لیتری  مدرج از مواد یاد شده در ذیل مطابق با مقادیرتعیین شده بریزید :

1.       اتانول 96%    v/v 3/833 ميلي ليتر .

2.      هيدروژ‍‍‍ن پر اكسيد 3%  ،  7/41 ميلي ليتر .

3.     گليسرول 98%  ، 5/14ميلي ليتر .

4.     در فلاسك  مذکوربه مقادير فوق الذكر تا حجم 1000 ميلي ليتر آب جوشيده سرد شده و يا آب مقطر بيفزاييد و به آرامي تكان داده تا بخوبي مخلوط گردند .

Ø     فرمولاسيون (2) :

بمنظور آماده نمودن غلظت نهايي ايزوپروپيل الكل 75% v/v ، گليسرول45/1%v/v   و هيدروژ‍ن پراكسيد 125/0%v/v  به طريق ذيل عمل نماييد :

در یک فلاسک 1000 میلی لیتری  مدرج از مواد یاد شده در ذیل مطابق با مقادیرتعیین شده بریزید :

1.       ايزوپروپيل الكل با درجه خلوص 8/99%  ، 5/751ميلي ليتر .

2.      هيدروژ‍‍‍ن پر اكسيد 3%  ،  7/41 ميلي ليتر .

3.     گليسرول 98%  ، 5/14ميلي ليتر .

4.     در يك فلاسك مدرج به  مقادير فوق الذكر آب جوشيده سرد شده و يا آب مقطر تا حجم 1000 ميلي ليتر بيفزاييد وبه آرامي تكان داده تا بخوبي مخلوط گردند .

|   نحوه برچسب گذاری صحیح ظروف یا افشانه های محتوی محلولهای Hand rubبا بنیان الکلی:

r   نوشتن موارد ذیل بر روی برچسب ضروریست :

1.       نام بیمارستان یا مرکز بهداشتی درمانی .

2.      تاریخ تولید محلول .

3.     نام محلول ضدعفونی Hand rub و فرمولاسیون آن.

4.     فقط برای مصرف خارجی .

5.     دور از دسترس کودکان نگاهدارید .

6.      از تماس آن با چشمها اجتناب نمائید .

7.     بمنظور استفاده ، مقداری از آن را در کف دست ریخته و سپسپشت و کف دستها و انگشتان را تا زمانی که خشک شوند ، بهم بمالید .( در صورتی که دستها در کمتر از 15-10 ثانیه بعد از مالیدن به یکدیگرخشک شد به این معناست که میزان الکل کم بوده است .)

8.     محلول قابل اشتعال : دور از شعله و حرارت نگاهدارید .

r   فرمولاسیون های محلولهای Hand rub سازمان بهداشت جهانی قابل استفاده در موارد بهداشتی ، ضد عفونی و آماده سازی دستها  برای جراحی می باشند .افزودن کلر هگزیدین[8] پایداری محلول را جهت  کاربرد آن بمنظورآماده سازی دستها  برای جراحی  افزایش می دهد .

|   نحوه توزیع مناسب محلولهایHand rub در محیط بیمارستانی :

1.       استفاده از افشانه ها و ظروف یکبار مصرف ارجح است .

2.      بمنظور پیشگیری از تبخیر محلولهای Hand rub حداکثر ظرفیت  توصیه شده برای افشانه ها و ظروف محتوی محلول های  Hand rub واقع در بخش های بیمارستانی 500  میلی لیتر ودر اتاق های عمل فعال 1 لیتر می باشد .

|   در صورتی که ظروف یکبار مصرف نمی باشد ، بمنظور پر کردن مطلوب مجدد ظروف الزامیست مراحل ذیل رعایت گردد :

1.       ظروف خالی را بخوبی با استفاده از پودر شوینده و آب بشوئید .

2.      در صورت مقاوم بودن ظروف به حرارت روش ارحج ضد عفونی در ابتدا  اتو کلاو وسپس جوشانیدن ود ر نهایت ضدعفونی شیمیایی  محسوب می شود.

3.     بمنظور ضدعفونی شیمیایی  ظروف را به مدت 15 دقیقه در محلول حاوی کلرین با غلظت 1000ppm  خیس نمایید .

4.     پس از ضد عفونی ،  اجازه دهید ظروف کاملاً خشک شوند .

5.     از افزودن محلول به ظروف نیمه پرحاوی محلول  بپرهیزید .

|   روشهای رعایت بهداشت دست :

الف- روش Hand rub:

بمنظورضد عفونی دست بااستفاده از محلول های مایع  با بنیان الکلی جهت Hand rubمقدار کافی از محلول را در کف دست خود ریخته و تا زمانی که دستها کاملاً خشک شوند آنها را بهم بمالید .

ب روش صحیح شستن دست با آب و صابون :

1-              در صورت امکان همیشه از آب تمیز، روان و لوله کشی استفاده نمائید .

2-             ابتدا دستها را با آب مرطوب کنید سپس با استفاده از صابون دستشویی دستها را بهم بمالید بنحوی که کلیه سطوح دستها را بپوشاند.

3-            با استفاده از حرکات چرخشی کف دستان و بین انگشتان را محکم بهم بمالید .

4-            دستها را کاملاً آبکشی نمائید .

5-            با حوله پارچه ای تمیزو یا حوله کاغذی یکبار مصرف دستها را کاملاًخشک نمائید .

6-             با همان حوله یا دستمال کاغذی استفاده شده  شیر آب را ببندید و سپس جهت شستشوی مجددحوله را به بین مخصوص لاندری کثیف و یا در صورتی که دستمالیکبار مصرف است آن را در سطل آشغال بیندازید .

 

 

 

r   نکات قابل توجه :

1-    مطمئن شوید که دستهایتان کاملاً خشک شده اند و از آلودگی مجدد دستهایتان بپرهیزید .

2-   در هنگام خشک کردن دست از یک حوله پارچه ای فقط یک بار استفاده شود (از یک حوله چند بار توسط یک فرد و یا افراد مختلف استفاده نشود ودر صورتی که رعایت این نکته مقدور نمی باشد ، ترجیحاً از حوله کاغذی یکبار مصرف استفاده شود ).

3-  با توجه به اینکه تماس مکرر با آب  خیلی داغ  باعث تحریک پوست و احتمال صدمه به پوست را افزایش می دهد ، از آب داغ جهت شستن دستها استفاده نکنید . بمنظور شستن دست با آب و صابون معمولی انواع صابون ( قالب صابون جامد ، مایع دستشویی ، برگه کاغذی ) قابل استفاده است .

4-   هنگامی که از صابون قالبی جامد استفاده می شود ، قالب کوچک صابون که مانع از جمع شدن آب در جا صابونی می شود بیشتر مورد توصیه است .

|   توصیه هایی برای آماده نمودن دست جهت اقدام به جراحی :

الف انجام اقدامات ذیل قبل از شروع آماده سازی دستها برای انجام جراحی ضروری است :

1  با توجه به اینکه منشاء غالب میکروب های دست از زیر ناخن ها می باشد ، ناخن را همیشه کوتاه نگاهدارید  ، ودر هنگام شستن دست زیر آنها را کاملاً تمیز نموده و بشوئید .

 2- از زدن لاک ناخن واستفاده از ناخن مصنوعی اجتناب نمائید .

 3 قبل از ورود به فضای اتاق عمل تمامی زینت آلات و جواهرات مورد استفاده را از دست خود درآورید (بعنوان مثال : حلقه ،انگشتر ،ساعت مچی و دستبند ) .

4 در صورتی که دستها بصورت آشکارا کثیف می باشند ، قبل از آماده سازی دستها برای اقدام به جراحی و ورود به فضای اتاق عمل ،دستها را با آب و صابون ساده بشوئید .

خرده های موجود در زیر ناخن ها را ترجیحاً در زیر آب شیر بوسیله ناخن شور خارج نمائید .بدلیل صدمه به پوست و افزایش احتمال پوسته ریزی از برس استفاده نکنید. در صورت لزوم از ناخن شور استریل استفاده کنید . ( ناخن شور هایی که قابلیت اتوکلاو شدن و استرلیتی مجدد را دارند در حال حاضر در بازار موجودند).

|   استاندارد اسکراب جراحی دستها با استفاده از صابون ضد میکروبی (طبی) :

1-    با بالاتر نگاهداشتن دستها از ساعد ،شروع به اسکراب دستها  وساعد  تا آرنج نمائید . این عمل از آلودگی مجدد دستها بوسیله آب ناحیه ساعد پیشگیری می نماید .

2-   با گرفتن زمان بمدت 5-2 دقیقه ، هر طرف هر یک از انگشتان ، بین انگشتان  و پشت و روی هر دست را اسکراب کنید ( اسکراب طولانی مدت برای مثال به مدت 10 دقیقه توصیه نمی شود ) .

3-  رویه قدام و خلف ساعد را از ناحیه مچ تا آرنج بمدت 1 دقیقه بشوئید .

4-   بندهای 2 و 3 را در مورد دست دیگرتان نیز تکرار نمائید .

5-   در صورتی که در هر زمانی دست شما با هر چیزی به جز برس تماس یافت ، ناحیه آلوده شده را بمدت 1 دقیقه طولانی تر اسکراب نمائید .

6-   با حرکت یک سویه دستها و آرنج بطور کامل از میان جریان آب ،دستها را از نوک انگشتان  تا ناحیه آرنج آبکشی نمائید . دست را در میان جریان آب به عقب و جلو حرکت ندهید .

7-  با بالا نگاهداشتن دستها بالاتر از آرنج وارد اتاق عمل شوید .

8-  در کل فرآیند اسکراب دستها دقت نمائید که آب به لباس جراحی که بر تن دارید نپاشد ، بدین منظور کاسه دستشویی باید بنحوی باشد که از پاشیدن آب و ترشحات بر روی لباس افراد ممانعت شود .

9-   در اتاق عمل قبل از پوشیدن گان ، کلاه و دستکش استریل دستها و ساعد را با استفاده از حوله استریل و تکنیک آسپتیک خشک نمائید .

|   استاندارد اسکراب جراحی با استفاده از محلول های ضد عفونی دست با بنیان الکلی که دارای فعالیت پایدار می باشند :

1-    هنگامی که از محلول های ضد عفونی  با بنیان الکلی با فعالیت پایدارجهت اسکراب جراحی استفاده می نمائید ، محلول را بر روی دستهای خشک بریزید .

2-   با محاسبه زمان و استفاده از مقدار کافی و لازم از محلول ضد عفونی ، دستها و ساعد تا ناحیه آرنج را  با استفادهاز حرکات چرخشی آنقدر بهم بمالید تا کاملاً خشک شوند .

ü       مدت زمان مالیدن دستها وساعد  به یکدیگر با استفاده از حرکات چرخشی ضروریست بیش از 3 دقیقه بطول بیانجامد .

ü        مقدار محلول استفاده شده به حدی باشد که در کل این مدت دستها و ساعد تا ناحیه آرنج ها  کاملاً مرطوب باقی بمانند.( بر اساس مطالعات تجربی این مقدار کمتر از 16 cc می باشد) .

ü       در صورتی که کیفیت آب مورد اطمینان نیست  جهت آماده سازی دستها قبل از اقدام به جراحی اقدام به Hand rub با استفاده از محلول های ضد عفونی  با بنیان الکلی نمائید .

ü       از استفاده اسکراب جراحی و Hand rub جراحی بصورت تؤام با محلول های ضد عفونی دست  با بنیان الکلی و یا بصورت متعاقب بعد از یکدیگر اجتناب نمائید .

3-  قبل از پوشیدن کلاه ،  گان و دستکش استریل اجازه دهید دستها  و ساعدها تا ناحیه آرنج کاملاً خشک شوند .

4-    با بالا نگاهداشتن دستها بالاتر از آرنج وارد اتاق عمل شوید .

|   پوشیدن دستکش:

   پوشیدن دستکش توسط کارکنان ارئه دهنده خدمات بهداشتی درمانی در حین مراقبت از       بیماران با توجه به دو هدف ذیل صورت می گیرد :

1-    پیشگیری از انتقال میکروارگانیسم ها از دست کارکنان به بیماران و یا از یک بیمار به دیگری در حین ارائه مراقبت یا خدمات .

2-   پیشگیری از انتقال بیماری از بیماران به کارکنان .

ü     توجه به این نکات ذیل ضروریست  :

1-     ضرورت استفاده یا عدم استفاده از دستکش و انتخاب نوع مناسب آن ( دستکش تمیز یا استریل در موقعیت های مختلف ارائه خدمات و یا مراقبت از بیماران منطبق با موازین احتیاطات استاندارد[9]د و تماسی[10] می باشد .

2-در زمانی که پیش بینی می نمائید در حین ارائه خدمات و یا مراقبت از بیماران ، احتمال آلودگی دستها با خون و سایر ترشحات و مواد بالقوه عفونی بیمار و یا غشاء مخاطی و پوست ناسالم آنان وجود دارد ، دستکش بپوشید

3- الزامی است هر بیمارستان دارای ضوابط و خط مشی شفاف در ارتباط با موارد استفاده از دستکش و انتخاب نوع مناسب آن با موقعیت های مختلف ارائه خدمات ویا مرقبت از بیماران باشد .

4- بیاد داشته باشید که به لحاظ رعایت موازین پیشگیری و کنترل عفونت پوشیدن دستکش ضرورت رعایت بهداشت دست ( با استفاده از آب و صابون و یا Hand rub با استفاده از محلولهای ضد عفونی دست با بنیان الکلی ) را منتفی نمی نماید .

5-از یک جفت دستکش فقط برای ارائه خدمات و یا مراقبت از یک بیمار استفاده کنید.

6-در هنگامی که دستکش بدست دارید ، در صورتی که در حین مراقبت از بیمارو بعد از اتمام یک اقدام درمانی در یک ناحیه آلوده بیمارنیاز است موضع تمیز همان بیمار و یا محیط را لمس نمائید ، دستکش خود را در آورید و یا آن را عوض کنید . شدیداً توصیه می شود که از استفاده مجدد دستکشها اجتناب نمائید . در صورت ضرورت با بکارگیری استانداردهای روشهای بازیابی[11] از سلامت و میکروب زدایی دستکشها اطمینان کسب نمائید .

|   مثالهایی از موارد استفاده از دستکش استریل :

1.       انجام هر گونه اقدامات جراحی

2.      زایمان واژینال.

3.     اقدامات رادیولوژیکی تهاجمی .

4.     برقراری راه عروقی و انجام اقدامات مرتبط به راه های عروقی (ایجاد راه وریدی مرکزی در بیماران ).

5.     آماده نمودن محلول های تغذیه مکمل [12]جهت انفوزیون .

6.      آماده نمودن داروهای شیمی درمانی جهت تزریق .

|   مثالهایی از موارد استفاده از دستکش تمیز :

1-    تماس مستقیم با بیمار .

1-1-        احتمال قرار گرفتن در معرض خون ، مایعات بدن ،ترشحات و مواد دفعی بیمارو اشیاء و مواردی که بصورت مشهود آلوده به مایعات دفعی بیمار می باشد .

2-   1-  تماس با غشاء مخاطی و پوست آسیب دیده بیمار .

3-  1- احتمال قرار گرفتن در معرض تماس ارگانیسم های شدیداً عفونی و خطرناک .

4-   1-  موقعیت های اورژانس یا اپیدمی .

5-   1-  گذاردن و یا کشیدن آنژیوکت و... .

6-   1-  گرفتن خون از بیمار .

7-  1-  قطع یا بستن راه وریدی .

8-  1- کشیدن خون .

9-   1-  معاینات لگنی و واژینال در بیماران .

        9-1-   ساکشن  سیستم های آندوتراشیال باز.

   2- تماس غیر مستقیم با بیمار .

      1-2- تخلیه مواد برگشتی از معده بیمار.

 2-2-جابجایی یا تمیز کردن وسایل و تجهیزات .

                   3-2- جابجایی یا تخلیه پسماند ها .

4-2-      تمیز نمودن ترشحات مایعات بدن پاشیده شده روی اشیاء و یا در ضمن لکه گیری البسه .

|         مثالهایی از مواردی که پوشیدن دستکش ضروری نمی باشد :

       در این موارد احتمال تماس مستقیم یا غیر مستقیم کارکنان بهداشتی در مانی با خون  ،              مایعات بدن بیمار و یا محیط آلوده وجود ندارد.

1-    تماس مستقیم با بیمار.

               1-1-گرفتن فشار خون ، درجه حرارت و نبض بیمار .

             2-1-تزریق زیر پوستی یا عضلانی به بیمار .

             3-1-لباس پوشانیدن به بیمار .

             4-1-انتقال بیمار .

            5-1- مراقبت از گوش و یا چشم بیماران در صورت فقدان ترشحات .

            6-1-هر گونه مراقبت از راه وریدی در بیماران در صورت عدم نشت خون .

       2-تماس غیر مستقیم با بیماران :

            1-2-استفاده از گوشی تلفن مشترک بین بیماران و کادر بخش .

            2-2-درج گزارش بیمار در پرونده بالینی و یا چارت بالای سر بیمار .

            3-2- دادن داروی خوراکی به بیماران .

            4-2-جمع نمودن جمع نمودن سینی غذای بیمار و یا قطع لوله تغذیه ای بیمار .

    5-2- تعویض ملحفه بیمار (در صورتی که بیمار ایزوله تماسی نباشد و یا ملحفه بیمار آلوده به

        ترشحات و مواد دفعی بیمار نباشد . )

                6-2- گذاردن ماسک تنفسی و یا کانولای بینی بصورت غیر تهاجمی برای بیمار .

               7-2- جابجایی اثاثیه بیمار.

 

|   مسئولیت رده های مختلف بیمارستانی جهت ترویج شیوه های رعایت بهداشت دست و ارتقاء پذیرش کارکنان نسبت به آنها :

الف- وظایف و مسئولیت های سوپروایزرآموزشی و تیم کنترل عفونت :

ا-  برگزاری برنامه های آموزشی جهت کارکنان بهداشتی درمانی در ارتباط با :

p   موارد مختلفی که در زمان مراقبت ویا ارائه خدمات به بیماران می تواند منجر به آلودگی دستها در کارکنان گردد وشیوه های پیشگیری از آلودگی .

p   آموزش مزایا و مضار تؤام با بکارگیری هر یک از روشهای متفاوت بهداشت دست.

p   پایش کارکنان به لحاظ رعایت بهداشت دست بازخورد مناسب به آنان .

p   تشویق بیماران وکارکنان نسبت به برقراری همکاری مؤثر بین آنان در ارتباط با موضوع بهداشت دست .

p   به منظور افزایش کارکنان نسبت به اقدام به بهداشت دست از آنان در خصوص کیفیت مواد بهداشتی در دسترس نظرخواهی نمائید .

|   مسئولیت های  مدیر بیمارستان :

حمایت رده های مختلف مدیریت بیمارستانی در ارتقاء انگیزه ، پذیرش و اقدام کارکنان بیمارستانی نسبت به رعایت بهداشت دست با توجه به استانداردها مؤثر است :

p   از دسترسی کارکنان به مقادیر کافی مواد بهداشتی و ضد عفونی کننده دست با کار آیی مناسب و کیفیت مطلوب به نحوی که از حداقل خاصیت تحریک کنندگی پوست برخوردار باشد ، مطمئن گردید .

p   در هنگام انتخاب مواد  بهداشتی و ضد عفونی کننده دست به هر گونه واکنش شناخته شده بین این مواد و کرم ، لوسیون های مرطوب کننده و دستکش های مورد استفاده در بیمارستان توجه نمائید .

p   از سهولت دسترسی کارکنان به افشانه های حاوی محلول Hand rub در محل های ارائه خدمت (برای مثال :اتاق تریتمنت ، اتاق معاینه ،بر روی ترالی پانسمان ، ترالی اورژانس ، بالین بیمار ،اتاق برونکوسکوپی ، و......) اطمینان کسب نمائید . استفاده از ظروف کوچک حاوی محلولهای یاد شده به نحوی که جاسازی و حمل آن در جیب یونیفورم کارکنان میسر باشد روشی بسیار مؤثر است که سهولت دسترسی کارکنان به این محلولها ممکن می نماید .

p   از کفایت ، صحت و کارکرد مناسب افشانه ها و خروج مقدار کافی و لازم محلول از افشانه ها اطمینان کسب نمایید .

p   از ایمنی افشانه ها نسبت به احتمال  اشتعال محلول آن در مجاورت آتش و یا هر گونه شعله اطمینان حاصل نمائید .

p   از افزودن مایع صابونبه افشانه های نیمه پر صابون اجتناب ورزید .

 

 

 

منابع :

WHO Guidelineson Hand Hygiene in Health Care:First Global Patient Safety ChallengeClean Care is Safer Care.World Health Organization &World Alliance for Patient Safety. 2009.

 


[1]Hand Hygiene

[2]Centers for Disease Control and Prevention

[3]Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee

[4]Visibly dirty

[5]Clostridiumdifficile

5توضیح این روش در" بند الف روشهای رعایت بهداشت دست" ذکر شده است

[7]Percentageof volume (= ml/100 ml, abbreviated % v/v)

[8]Chlorhexidine

[9] Standard precaution

[10] Contact precaution

[11]reprocessing

[12]Total Parietal Nutrition 

راهنماي بهداشت محيط در شرايط اضطراري و بلايا

راهنماي بهداشت محيط در شرايط اضطراري و بلايا

کتابچه های بهداشت محیط

کتابچه های بهداشت محیط

کتابچه مواد شیمیایی، گندزداو سموم بیمارستان